Mở rộng vai trò và đóng góp tại Liên hợp quốc
Liên hợp quốc được thành lập ngày 24/10/1945 và hiện có 193 quốc gia thành viên. Liên hợp quốc là diễn đàn để các quốc gia đối thoại, thương lượng, thúc đẩy đồng thuận và phối hợp giải quyết những vấn đề chung về hòa bình, an ninh, phát triển bền vững, biến đổi khí hậu, quyền con người, y tế và cứu trợ nhân đạo…
Ngày 20/9/1977, Việt Nam chính thức gia nhập Liên hợp quốc. Trong những năm đầu, hợp tác Việt Nam - Liên hợp quốc tập trung vào hỗ trợ tái thiết và phát triển kinh tế - xã hội, khi đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh và phải đối mặt với nhiều khó khăn trong khôi phục sản xuất, ổn định đời sống nhân dân.
Phiên khai mạc Kỳ họp thứ 32 Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York (Mỹ) ngày 20/9/1977 thông qua Nghị quyết công nhận Việt Nam là thành viên của Liên hợp quốc. Ảnh: Tư liệu TTXVN
Trong giai đoạn 1977 - 1986, các tổ chức thuộc hệ thống Liên hợp quốc đã hỗ trợ Việt Nam hàng trăm triệu USD, tập trung vào giáo dục, y tế, chăm sóc và bảo vệ bà mẹ, trẻ em, dân số, khoa học - kỹ thuật và phục hồi sản xuất. Đây là những hỗ trợ thiết thực đối với một đất nước đang khắc phục hậu quả chiến tranh và khôi phục đời sống, sản xuất.
Bước vào thời kỳ Đổi mới từ năm 1986, yêu cầu phát triển của đất nước thay đổi, kéo theo sự mở rộng trong nội dung hợp tác Việt Nam - Liên hợp quốc. Trọng tâm hợp tác chuyển từ hỗ trợ các chương trình phát triển sang xây dựng chính sách, hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản lý, phát triển nguồn nhân lực và giải quyết các vấn đề xã hội.
Những chuyển biến trong phát triển đất nước đi cùng với mức độ tham gia ngày càng sâu của Việt Nam tại Liên hợp quốc. Cụ thể, Việt Nam hai lần được bầu làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an, nhiệm kỳ 2008 - 2009 và 2020 - 2021; ba nhiệm kỳ là thành viên Hội đồng Nhân quyền, trong đó nhiệm kỳ hiện nay là 2026 - 2028; hai nhiệm kỳ tham gia Hội đồng Kinh tế và Xã hội. Việt Nam cũng từng giữ cương vị Phó Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 77, tham gia Ủy ban Luật pháp quốc tế và nhiều cơ quan, cơ chế chuyên môn khác của hệ thống Liên hợp quốc.
Đoàn Việt Nam tham dự phiên họp bỏ phiếu và công bố kết quả thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2023-2025. Ảnh: Nguyễn Huy/TTXVN
Trong hai nhiệm kỳ Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an, Việt Nam cũng đã bốn lần đảm nhiệm cương vị Chủ tịch luân phiên, vào tháng 7/2008, tháng 10/2009, tháng 1/2020 và tháng 4/2021. Đặc biệt, khi được bầu làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an nhiệm kỳ 2020 - 2021, Việt Nam nhận được 192/193 phiếu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc.
Trên cương vị Chủ tịch Hội đồng Bảo an, Việt Nam thúc đẩy các vấn đề như tuân thủ Hiến chương Liên hợp quốc, tăng cường hợp tác giữa Liên hợp quốc và các tổ chức khu vực, bảo vệ cơ sở hạ tầng thiết yếu đối với người dân trong xung đột vũ trang, khắc phục hậu quả bom mìn và xây dựng hòa bình bền vững.
Từ một quốc gia cần sự hỗ trợ để khắc phục hậu quả chiến tranh và phục hồi kinh tế - xã hội, Việt Nam đã trở thành thành viên chủ động hơn trong các cơ chế của Liên hợp quốc, tham gia vào quá trình xây dựng đồng thuận và đóng góp vào những vấn đề chung của cộng đồng quốc tế.
Đóng góp vào những vấn đề chung của thế giới
Năm 2014, Việt Nam bắt đầu cử lực lượng tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Đến nay, Việt Nam đã cử gần 1.400 lượt cán bộ, nhân viên Quân đội nhân dân Việt Nam tham gia các phái bộ tại Nam Sudan, Abyei, Cộng hòa Trung Phi, Trụ sở Liên hợp quốc và Văn phòng Liên lạc của Liên hợp quốc tại Bỉ.
Từ những người lính mũ nồi xanh thực hiện nhiệm vụ tại các khu vực xung đột đến việc tham gia xây dựng những khuôn khổ pháp lý mới, Việt Nam đóng góp cho hoạt động của Liên hợp quốc ngày càng đa dạng và thực chất hơn.
Một minh chứng tiêu biểu là tháng 10/2025, Việt Nam đã đăng cai Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng tại Hà Nội (Công ước Hà Nội) với sự tham dự của lãnh đạo, đại diện cấp cao của hơn 110 quốc gia và tổ chức quốc tế. Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres tham dự sự kiện trong chuyến thăm Việt Nam lần thứ hai của ông sau chuyến thăm năm 2022.
Các đại biểu tham dự Lễ mở ký Công ước Hà Nội.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres cảm ơn Việt Nam đã đăng cai và nhấn mạnh ý nghĩa của việc Hà Nội được lựa chọn làm địa điểm tổ chức sự kiện. Ông nhận định: “Vào năm 2022, trong chuyến thăm Việt Nam, tôi đã cảm nhận rõ tầm nhìn hướng tới tương lai đầy cảm hứng của Việt Nam, cũng như vai trò quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu. Điều đó khiến Hà Nội trở thành địa điểm phù hợp cho thời khắc này. Đây là thành phố thể hiện tinh thần của kỷ nguyên số, đổi mới, tiềm năng và kết nối. Liên hợp quốc tự hào được đồng hành cùng Việt Nam để biến ngày hôm nay thành hiện thực...”
Đối với Việt Nam, việc đăng cai lễ mở ký Công ước Hà Nội được tiếp nối bằng những bước đi cụ thể. Tháng 4/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký quyết định phê chuẩn Công ước Hà Nội, đưa Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á và thứ hai trên thế giới phê chuẩn văn kiện này. Từ việc tham gia xây dựng văn kiện, đăng cai lễ mở ký đến phê chuẩn Công ước, Việt Nam thể hiện cách tiếp cận ngày càng chủ động đối với việc hình thành các khuôn khổ pháp lý quốc tế.
Theo Bộ Ngoại giao, từ ngày 20 - 25/9/2026, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, hoạt động song phương tại Hoa Kỳ và thăm cấp Nhà nước tới Canada theo lời mời của Toàn quyền Canada Louise Arbour.
Chuyến công tác diễn ra đúng dịp kỷ niệm gần 50 năm Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc, cũng là chuyến công tác đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tới Liên hợp quốc, Hoa Kỳ và Canada sau khi Việt Nam tổ chức thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và bầu cử Quốc hội khóa XVI.
Trả lời phỏng vấn báo chí, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh: “Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 hết sức có ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam và Liên hợp quốc đang cùng nhau hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ. Điều này cũng khẳng định sự ủng hộ và cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với vai trò trung tâm của Liên hợp quốc trong hợp tác đa phương, thúc đẩy tôn trọng luật pháp quốc tế”.
Cũng theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang, nhìn lại chặng đường vừa qua, có thể tự hào khẳng định, quan hệ giữa Việt Nam và Liên hợp quốc đang ở trong giai đoạn phát triển hết sức tốt đẹp và thực chất. Từ những năm tháng đấu tranh giành độc lập, Việt Nam ngày nay đã vươn mình trở thành một đối tác đặc biệt tin cậy, có những đóng góp chủ động, đầy trách nhiệm và mang tính đột phá trên các trụ cột cốt lõi của Liên hợp quốc.
“Chúng ta cùng kỳ vọng chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 81, hoạt động song phương tại Hoa Kỳ và thăm cấp Nhà nước tới Canada sẽ góp phần quan trọng thắt chặt và làm sâu sắc hơn nữa quan hệ giữa Việt Nam với LHQ, với Hoa Kỳ và các đối tác; thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Canada phát triển thực chất và gắn kết hơn nữa; đồng thời khẳng định một Việt Nam chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong các vấn đề toàn cầu, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực cũng như trên thế giới”, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh.
