Philippines chiếm thị phần quan trọng trong xuất khẩu gạo của Việt Nam
Nhu cầu nhập khẩu gạo của Philippines đang tăng mạnh trở lại sau giai đoạn điều chỉnh cuối năm 2025, tiếp tục giữ vai trò “đầu kéo” đối với xuất khẩu gạo Việt Nam. Việt Nam vẫn duy trì vị thế áp đảo tại thị trường này, đặc biệt ở phân khúc gạo trắng 5% tấm và các dòng gạo thơm trung cấp như OM18, Đài Thơm 8, OM5451…
Trong tháng 4 và đầu tháng 5/2026, thị trường lúa gạo Việt Nam chuyển biến tích cực khi giá nội địa phục hồi, xuất khẩu tăng tốc và Philippines tiếp tục là khách hàng lớn nhất của gạo Việt Nam.
Sau giai đoạn siết nhập khẩu để bảo hộ sản xuất nội địa vào cuối năm 2025, Philippines đã mở lại hoạt động nhập khẩu từ đầu năm 2026 và tăng tốc mua vào trong tháng 4–5 nhằm bảo đảm an ninh lương thực trước nguy cơ El Niño, hạn hán và biến động địa chính trị.
Theo số liệu từ Cục Hải quan, trong tháng 4/2026, Việt Nam xuất khẩu hơn 1,10 triệu tấn gạo, đạt kim ngạch 514 triệu USD, tăng 9,8% về lượng và tăng 7,4% về giá trị so với tháng trước. Lũy kế 4 tháng đầu năm đạt 3,37 triệu tấn, tương đương 1,58 tỷ USD, giảm 1,4% về lượng và giảm 10,3% về kim ngạch do giá xuất khẩu giảm sâu.
Riêng thị trường Philippines, xuất khẩu trong tháng 4/2026, đạt hơn 510 ngàn tấn, trị giá khoảng 226 triệu USD, tăng gấp đôi về lượng so với cùng kỳ năm trước nhưng giảm 6,88% về giá trị. Tính chung 4 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu sang Philippines 1,69 triệu tấn gạo, đạt 740,48 triệu USD; tăng 1,13 lần về lượng nhưng giá trị giảm do giá gạo xuất khẩu đi xuống.
Philippines tiếp tục là thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm 50,13% tổng lượng và 46,86% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của cả nước trong 4 tháng đầu năm 2026.
Cuối tháng 4 là thời điểm kết thúc thu hoạch rộ vụ Đông Xuân ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), song bước sang đầu tháng 5, giá lúa gạo đã bật tăng mạnh. Giá lúa tươi OM18 và Đài Thơm 8 tăng thêm 200–300 đồng/kg; gạo nguyên liệu tăng 300–500 đồng/kg.
Trên thị trường xuất khẩu, giá gạo thơm Việt Nam tăng thêm 15–20 USD/tấn. Gạo thơm 5% tấm hiện dao động quanh mức 510–520 USD/tấn, cao hơn cả sản phẩm cùng phân khúc của Thái Lan.
Trong tháng 4/2026, Philippines nhập khẩu khoảng 1,58 triệu tấn gạo tính đến ngày 23/4, tăng 11,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, gạo Việt Nam chiếm hơn 81% thị phần.
Theo thống kê, trong những tháng đầu năm 2026, gạo Việt Nam chiếm khoảng 85–87% tổng lượng gạo nhập khẩu của Philippines, cao hơn mức khoảng 81% của cả năm 2025. Điều này cho thấy Philippines vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Việt Nam, bất chấp các tuyên bố trước đó về giảm nhập khẩu và thúc đẩy tiêu thụ gạo nội địa.
Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) Đỗ Hà Nam cho biết, Philippines ban đầu chỉ dự kiến nhập khoảng 300.000 tấn trong những tháng đầu năm, song thực tế đã mua hơn 1,6 triệu tấn từ Việt Nam. Nếu không có biến động lớn, quốc gia này có thể nhập khoảng 2 triệu tấn trong 6 tháng đầu năm và lên tới 5 triệu tấn trong cả năm 2026, vượt xa kế hoạch ban đầu 3–4 triệu tấn.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ nhu cầu tiêu dùng tăng theo dân số, trong khi sản xuất nội địa chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Bên cạnh đó, chi phí sản xuất lúa gạo trong nước cao khiến nhập khẩu trở thành lựa chọn kinh tế hơn đối với Philippines. Tuy nhiên, đây cũng là thị trường nổi tiếng ép giá mạnh, thường chờ giá xuống thấp mới mua vào. Song khi xuất hiện nguy cơ thiếu hụt nguồn cung hoặc biến động địa chính trị, Philippines thường đẩy mạnh nhập khẩu khiến giá gạo tăng nhanh.
Ngoài Philippines, các thị trường châu Phi vẫn duy trì nhập khẩu ổn định đối với gạo Việt Nam, đặc biệt ở phân khúc giá cao. Trong khi đó, Trung Quốc giảm mua nhờ nguồn dự trữ dồi dào và chỉ tăng nhập khi giá thế giới xuống mức thấp hoặc trung bình.
Nhu cầu lương thực tăng cao tại Philippines và thỏa thuận mua 1,5 triệu tấn gạo từ Việt Nam
Theo Cục Thống kê Philippines (PSA), giá bán buôn gạo xay xát kỹ trong tháng 4/2026 tăng 21,2%, lên 52,05 peso/kg so với mức 42,94 peso/kg cùng kỳ năm 2025 — cao nhất kể từ khi cơ quan này bắt đầu theo dõi mặt hàng này vào năm 2010.
Trong khi đó, giá bán buôn gạo xay xát thông thường tăng 23,2%, lên 47,24 peso/kg, mức cao nhất kể từ tháng 2/2024. So với tháng 3/2026, giá bán buôn gạo xay xát kỹ và gạo thông thường tiếp tục tăng lần lượt 2,9% và 4,1%.
Giá bán lẻ gạo xay xát thông thường tại Philippines hiện dao động 42–43 peso/kg, còn gạo xay xát kỹ ở mức 48–50 peso/kg.
Bộ Nông nghiệp Philippines cho biết, giá gạo tăng đang tạo thêm áp lực lên lạm phát của nước này, vốn đã tăng lên mức cao nhất trong ba năm, đạt 7,2% trong tháng 4/2026.
Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines (DA) Francisco Tiu Laurel Jr. nhận định, nhu cầu lương thực tăng cao trong khu vực cùng lo ngại về sản lượng do El Niño và bất ổn tại Trung Đông khiến việc bảo đảm nguồn nhập khẩu ổn định trở thành ưu tiên hàng đầu.
Trong bối cảnh giá gạo tăng mạnh, Việt Nam và Philippines mới đây đã đạt thỏa thuận cung ứng 1,5 triệu tấn gạo nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định đến tháng 4/2027.
Theo thỏa thuận, giá tham chiếu đối với gạo Đài Thơm 8 khoảng 450 USD/tấn. Hai bên đồng thời thống nhất về logistics thương mại và cơ chế ổn định nguồn cung dài hạn. Đây được xem là thỏa thuận cấp chính phủ quan trọng, giúp củng cố vị thế của Việt Nam với tư cách nhà cung cấp gạo chiến lược số 1 cho Philippines.
Thỏa thuận này không chỉ giúp Việt Nam bảo đảm đầu ra trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt từ Ấn Độ và Pakistan, mà còn tạo lực đỡ cho giá lúa khu vực Đồng bằng sông Cửu Long sau giai đoạn giảm mạnh đầu vụ.
Đồng thời, thỏa thuận cũng góp phần củng cố vị thế gạo Việt Nam trong ASEAN, nhất là ở phân khúc gạo thơm chất lượng cao, cho thấy Philippines ưu tiên bảo đảm an ninh lương thực thực chất hơn là các biện pháp hạn chế nhập khẩu ngắn hạn.
Tháng 4 và đầu tháng 5/2026 được xem là giai đoạn đánh dấu bước ngoặt tích cực của thị trường lúa gạo Việt Nam, khi giá nội địa phục hồi, xuất khẩu tăng trưởng trở lại và thỏa thuận 1,5 triệu tấn với Philippines tạo nền tảng ổn định cho thị trường từ nay đến đầu năm 2027.
