Giảm phát thải VOC công nghiệp cơ khí và cơ hội doanh nghiệp Việt

VOC và áp lực kiểm soát phát thải trong công nghiệp cơ khí

VOC (Volatile Organic Compounds) là nhóm hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, phát sinh phổ biến trong nhiều hoạt động sản xuất công nghiệp. Trong ngành cơ khí, đặc biệt là sản xuất ốc vít, gia công cán ren, taro và xử lý bề mặt kim loại, VOC chủ yếu phát sinh từ dầu công nghiệp, dung môi, chất bôi trơn và các hợp chất phụ gia sử dụng trong quá trình sản xuất.

Khác với bụi kim loại có thể nhìn thấy bằng mắt thường, VOC thường tồn tại ở dạng hơi hoặc sương mịn, khó nhận biết nhưng lại có khả năng phát tán rộng và ảnh hưởng lâu dài đến môi trường không khí. Trong không gian nhà xưởng kín, VOC tích tụ không chỉ gây mùi khó chịu mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe người lao động, đặc biệt là hệ hô hấp và thần kinh.

Trên thế giới, nhiều quốc gia đã coi kiểm soát VOC là trọng tâm trong chính sách bảo vệ môi trường và an toàn lao động. Các tiêu chuẩn về chất lượng không khí ngày càng được nâng cao, yêu cầu doanh nghiệp phải giảm phát thải tại nguồn, thay vì chỉ xử lý mang tính đối phó. Điều này tạo ra áp lực không nhỏ đối với các ngành sử dụng nhiều dầu và dung môi như cơ khí.

Tại Việt Nam, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cùng các nghị định hướng dẫn đã đặt ra yêu cầu rõ ràng về kiểm soát khí thải công nghiệp, trong đó có các thành phần VOC. Doanh nghiệp không chỉ phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật mà còn phải xây dựng hệ thống quản lý môi trường, quan trắc và báo cáo định kỳ theo quy định.

Thực tế cho thấy, nhiều cơ sở cơ khí quy mô vừa và nhỏ vẫn gặp khó khăn trong việc kiểm soát VOC. Một phần do hạn chế về công nghệ, phần khác do tư duy sản xuất truyền thống còn coi phát thải là vấn đề thứ yếu. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, cách tiếp cận này đang dần bộc lộ rủi ro, nhất là khi các đối tác và thị trường xuất khẩu ngày càng quan tâm đến tiêu chuẩn môi trường.

Áp lực giảm phát thải VOC vì thế không chỉ đến từ cơ quan quản lý nhà nước mà còn từ chính yêu cầu của thị trường. Doanh nghiệp cơ khí muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu buộc phải chứng minh năng lực kiểm soát phát thải và tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.

Cơ hội chuyển đổi công nghệ và hướng đi cho doanh nghiệp Việt

Trong bối cảnh các quy định về VOC ngày càng siết chặt, nhiều doanh nghiệp cơ khí trên thế giới đã chuyển sang các giải pháp xử lý khí thải theo hướng cơ học và tuần hoàn, nhằm giảm phát thải ngay từ nguồn. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các biện pháp đốt hoặc hấp phụ hóa học, các hệ thống này tập trung vào việc thu gom, tách và xử lý sương dầu, hơi dầu trước khi chúng phát tán ra môi trường.

Cách tiếp cận này mang lại nhiều lợi ích đồng thời. Việc giảm VOC không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn cải thiện môi trường làm việc, giảm mùi dầu và nguy cơ mất an toàn trong nhà xưởng. Bên cạnh đó, khi dầu được thu gom và xử lý hiệu quả, lượng dầu tiêu hao giảm, góp phần tiết kiệm chi phí vận hành.

Đối với doanh nghiệp cơ khí Việt Nam, đây là thời điểm quan trọng để xem xét lại chiến lược đầu tư công nghệ. Thay vì chờ đến khi bị thanh tra, xử phạt hoặc buộc cải tạo hệ thống, việc chủ động chuyển đổi sang các giải pháp giảm phát thải VOC sẽ giúp doanh nghiệp đi trước một bước, giảm rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thực tiễn cho thấy, nhiều doanh nghiệp trong nước đã bắt đầu tiếp cận các hệ thống xử lý khí thải phù hợp với đặc thù sản xuất cơ khí, chú trọng khả năng giảm VOC, hạn chế ô nhiễm thứ cấp và tiết kiệm tài nguyên. Một số giải pháp do doanh nghiệp Việt Nam nghiên cứu và phát triển, trong đó có các hệ thống của Công ty Cổ phần Công nghệ Ha Lô, đang cho thấy khả năng đáp ứng đồng thời yêu cầu môi trường và điều kiện vận hành thực tế của nhà máy cơ khí.

Ở góc độ dài hạn, giảm phát thải VOC không chỉ là câu chuyện tuân thủ luật, mà còn gắn với chiến lược phát triển bền vững. Doanh nghiệp kiểm soát tốt VOC sẽ có lợi thế khi tiếp cận các thị trường yêu cầu cao về môi trường, đồng thời xây dựng hình ảnh nhà máy sạch, an toàn và hiện đại hơn.

Bên cạnh đó, xu hướng chuyển đổi xanh cũng mở ra cơ hội cho ngành công nghiệp môi trường trong nước phát triển. Khi nhu cầu giảm VOC gia tăng, các giải pháp công nghệ phù hợp với điều kiện Việt Nam sẽ có thêm “đất” để ứng dụng và hoàn thiện, tạo ra chuỗi giá trị mới ngay trong nước.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển dịch chuỗi cung ứng, khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường đang trở thành một tiêu chí cạnh tranh quan trọng. Với ngành cơ khí Việt Nam, giảm phát thải VOC không còn là lựa chọn mang tính tự nguyện, mà là hướng đi tất yếu để hội nhập và phát triển bền vững.

Từ áp lực chính sách đến cơ hội thị trường, bài toán VOC đang đặt ra yêu cầu đổi mới cho doanh nghiệp cơ khí. Những doanh nghiệp chủ động đầu tư công nghệ, kiểm soát phát thải ngay từ hôm nay sẽ có nhiều lợi thế hơn trong hành trình vươn ra thị trường khu vực và quốc tế.

Hoàng Lân