Mới đây, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP Hồ Chí Minh (SIHUB), thuộc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo “Nền tảng pháp lý cho startup: Quản trị rủi ro và phát triển bền vững”. Hội thảo tập trung vào những vấn đề pháp lý mà startup có thể gặp phải trong quá trình hình thành, vận hành và mở rộng hoạt động. Nội dung này cũng được đặt trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, trong đó xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, đồng thời nhấn mạnh vai trò của thể chế.
Nhận diện sớm các rủi ro pháp lý
Theo SIHUB, khi khởi nghiệp, doanh nghiệp thường ưu tiên ý tưởng, công nghệ, sản phẩm, thị trường và tăng trưởng. Trong khi đó, các vấn đề pháp lý có thể xuất hiện ngay từ thời điểm thành lập nhưng chưa được nhận diện đầy đủ.
Khi doanh nghiệp phát triển, quan hệ với đồng sáng lập, người lao động, khách hàng, đối tác và nhà đầu tư ngày càng mở rộng. Cùng với đó là các vấn đề về vốn góp, cấu trúc sở hữu, hợp đồng, quyền và nghĩa vụ của các bên, sở hữu trí tuệ, dữ liệu và tài sản.
Bà Lê Thị Bé Ba, Phó Giám đốc SIHUB cho rằng, việc chuẩn bị nền tảng pháp lý từ đầu giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình hoạt động. Ngược lại, nếu chỉ rà soát khi tranh chấp hoặc rủi ro đã xảy ra, thời gian và chi phí xử lý có thể tăng lên. “Pháp lý không chỉ là công cụ để giải quyết rủi ro, mà cần trở thành một phần của năng lực quản trị doanh nghiệp”, bà Lê Thị Bé Ba nêu quan điểm.
Tại Hội thảo, các chuyên gia và nhà sáng lập cũng dành nhiều thời gian trao đổi về những vấn đề thường gặp trong quá trình vận hành startup, từ quan hệ giữa các đồng sáng lập, vốn góp, quyền sở hữu tài sản đến quan hệ lao động và bảo vệ tài sản trí tuệ.
Khi mở rộng quan hệ thương mại, startup cần lưu ý các nội dung trong hợp đồng như chủ thể và thẩm quyền ký kết, phạm vi công việc, kết quả bàn giao, thanh toán, quyền sở hữu, dữ liệu, giới hạn trách nhiệm và điều kiện chấm dứt hợp tác.
Theo các chuyên gia, startup không nhất thiết phải giải quyết tất cả vấn đề pháp lý cùng lúc mà cần xác định những rủi ro có khả năng tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp ở từng giai đoạn.
Hỗ trợ pháp lý gắn với yêu cầu phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp
Từ những vấn đề được đặt ra tại Hội thảo, SIHUB công bố chương trình đồng hành pháp lý dành cho startup thuộc hệ sinh thái của Trung tâm. Theo đó, một trong những hoạt động được triển khai theo hình thức thí điểm là các phiên trao đổi trực tiếp giữa nhà sáng lập và đội ngũ chuyên môn pháp lý. Startup có nhu cầu sẽ đăng ký, mô tả vấn đề đang gặp phải để được xem xét, sắp xếp nội dung hỗ trợ phù hợp.
Phiên đối thoại mở, gỡ vướng pháp lý cho startup.
Bốn nhóm vấn đề được xác định trong giai đoạn đầu gồm: thành lập và tổ chức doanh nghiệp; lao động và quản trị nhân sự; ký kết các thỏa thuận hợp tác; bảo vệ tài sản sở hữu trí tuệ.
Theo SIHUB, hỗ trợ pháp lý là một trong những nội dung cần được tăng cường cùng với hoạt động đào tạo, ươm tạo và kết nối nguồn lực trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Một doanh nghiệp muốn phát triển lâu dài không chỉ cần sản phẩm và thị trường mà còn cần cấu trúc sở hữu rõ ràng, thỏa thuận phù hợp giữa các nhà sáng lập, hợp đồng chặt chẽ và cơ chế bảo vệ tài sản trí tuệ. Từ góc độ hỗ trợ hệ sinh thái, việc đồng hành pháp lý ngay từ giai đoạn đầu được kỳ vọng giúp các startup nhận diện sớm rủi ro, xác định vấn đề cần ưu tiên và chủ động hơn trong quá trình phát triển.
