Qua tổng hợp số liệu từ báo cáo tài chính, đến cuối quý III/2026, tổng tiền gửi khách hàng tại 27 ngân hàng đạt khoảng 14,18 triệu tỷ đồng, tăng 1,376 triệu tỷ đồng, tương đương 10,7% so với cuối năm 2025. Trong đó, nhóm ngân hàng thương mại nhà nước tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn với tổng tiền gửi hơn 6,08 triệu tỷ đồng.
BIDV dẫn đầu về quy mô tiền gửi khách hàng với 2.361 nghìn tỷ đồng, tăng 6,21% so với cuối năm trước. VietinBank đạt 1.944 nghìn tỷ đồng, tăng 8,36%; Vietcombank đạt 1.782 nghìn tỷ đồng, tăng 6,52%.
Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, một số nhà băng ghi nhận tốc độ tăng trưởng huy động cao như VPBank tăng 26,27%, Sacombank tăng 25,4%, HDBank tăng 26,38% và LPBank tăng 24,85%.
Diễn biến này phù hợp với xu hướng chung của toàn hệ thống. Số liệu của Ngân hàng Nhà nước cho thấy, đến cuối tháng 8/2026, tổng tiền gửi của tổ chức kinh tế và dân cư tại hệ thống ngân hàng đạt hơn 17,77 triệu tỷ đồng. Trong đó, tiền gửi dân cư đạt 11,43 triệu tỷ đồng, tăng 10,63%; tiền gửi của các tổ chức kinh tế đạt 6,34 triệu tỷ đồng, tăng 2,54%.
Theo SHS Research, huy động vốn tại 27 ngân hàng niêm yết tăng 13,1% so với đầu năm và tăng 18,6% so với cùng kỳ tại thời điểm ngày 30/9/2026. Đáng chú ý, nhóm ngân hàng thương mại cổ phần lớn ghi nhận mức tăng trưởng huy động 19,4% so với đầu năm và 27,2% so với cùng kỳ.
Tăng trưởng tiền gửi tạo thêm nguồn lực cho hoạt động tín dụng, song quy mô huy động không phải yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả sử dụng vốn. Trong bối cảnh chi phí vốn và biên lãi ròng chịu nhiều sức ép, cơ cấu tiền gửi, đặc biệt là tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn (CASA), ngày càng có ý nghĩa đối với khả năng kiểm soát chi phí đầu vào của ngân hàng.
CASA tạo lợi thế về chi phí vốn, NIM phân hóa
CASA là nguồn tiền gửi có chi phí thấp hơn đáng kể so với tiền gửi có kỳ hạn. Vì vậy, ngân hàng duy trì được tỷ trọng CASA cao thường có lợi thế trong kiểm soát chi phí huy động, qua đó có thêm dư địa điều chỉnh lãi suất cho vay và bảo vệ NIM.
Thực tế, tỷ lệ CASA tại các ngân hàng có sự khác biệt đáng kể. Techcombank công bố số dư CASA đạt 245.900 tỷ đồng, tương đương 35,5% tổng tiền gửi khách hàng nếu tính cả sản phẩm Sinh lời tự động.
BIDV ghi nhận tỷ lệ CASA khoảng 19,9%, trong khi VIB có tỷ lệ CASA và tiền gửi ngoại tệ khoảng 19%. Tại ACB, CASA đạt khoảng 22% trong quý III, với số dư tăng 2% so với quý trước. NCB ghi nhận số dư CASA 19.536 tỷ đồng, vượt 28% kế hoạch năm.
Một số ngân hàng cũng cho biết đang chú trọng mở rộng tiền gửi từ khách hàng bán lẻ và doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Đại diện MSB cho biết, việc gia tăng tỷ trọng tiền gửi từ hai nhóm khách hàng này giúp ngân hàng đa dạng hóa nguồn vốn, tối ưu chi phí và duy trì tỷ lệ CASA tốt hơn mức trung bình ngành.
Theo SHS Research, tỷ lệ CASA của MB và Techcombank lần lượt đạt 32,8% và 31,1%. Nền tảng CASA cao giúp các ngân hàng này có khả năng chống chịu tốt hơn khi lãi suất cho vay giảm, nhờ kiểm soát chi phí huy động và bảo vệ NIM. Các tỷ lệ CASA được công bố có thể khác nhau về phạm vi và phương pháp tính, do đó cần lưu ý khi so sánh giữa các ngân hàng.
TS. Huỳnh Thanh Điền, Giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành cho rằng, tỷ lệ CASA chịu tác động từ cả chính sách lãi suất và chất lượng dịch vụ ngân hàng. Từ đầu năm 2026, khi các ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất tiền gửi có kỳ hạn để cân đối thanh khoản, người dân có xu hướng chuyển một phần tiền từ tài khoản thanh toán sang tiền gửi có kỳ hạn nhằm hưởng mức lãi cao hơn. Diễn biến này tạo sức ép lên tỷ lệ CASA.
Tuy nhiên, khả năng duy trì CASA không chỉ phụ thuộc vào mặt bằng lãi suất. Theo TS. Huỳnh Thanh Điền, ngân hàng có sản phẩm dịch vụ phù hợp, thuận tiện, tốc độ giao dịch nhanh, hỗ trợ khách hàng tốt và đẩy mạnh chuyển đổi số sẽ có lợi thế trong việc thu hút dòng tiền gửi thanh toán. Khi khách hàng lựa chọn 1 ngân hàng để nhận tiền bán hàng, trả lương, thanh toán cho đối tác hoặc thực hiện các giao dịch thường xuyên, dòng tiền sẽ được duy trì trên tài khoản lâu hơn.
CASA cũng phản ánh phần nào hoạt động của nền kinh tế. Khi doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thuận lợi, dòng tiền thanh toán, trả lương, mua nguyên liệu và đầu tư được luân chuyển thường xuyên qua hệ thống tài khoản ngân hàng. Ngược lại, khi lãi suất tiền gửi tăng cao, doanh nghiệp và người dân có xu hướng chuyển một phần dòng tiền sang tiền gửi có kỳ hạn.
Áp lực lên chi phí vốn cũng được phản ánh qua diễn biến NIM toàn ngành. SHS Research cho biết, NIM của các ngân hàng trong 9 tháng năm 2026 ở mức khoảng 3%, thấp hơn mức 3,8% của năm 2022. Nguyên nhân chủ yếu là lãi suất cho vay giảm theo định hướng điều hành, trong khi chi phí huy động vốn điều chỉnh chậm hơn. Áp lực này có thể tiếp tục trong quý IV, đặc biệt đối với những ngân hàng có tỷ lệ CASA thấp.
Dù vậy, mức độ ảnh hưởng không giống nhau giữa các ngân hàng. Trong quý III/2026, MB ghi nhận NIM đạt 4,1%, trong khi VietinBank đạt 3,01%, tăng 0,42 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Khác biệt về cơ cấu nguồn vốn, tỷ trọng CASA, chi phí huy động và danh mục tín dụng là những yếu tố góp phần tạo ra sự phân hóa này.
Trong bối cảnh đó, phát triển hệ sinh thái dịch vụ thanh toán, mở rộng khách hàng doanh nghiệp và bán lẻ, đẩy mạnh chi trả lương qua tài khoản, thanh toán qua mã QR và quản lý dòng tiền sẽ giúp ngân hàng tăng khả năng giữ chân nguồn tiền gửi không kỳ hạn. Công nghệ số không chỉ hỗ trợ giảm chi phí vận hành mà còn tạo điều kiện để ngân hàng duy trì quan hệ giao dịch thường xuyên với khách hàng.
Về dài hạn, gia tăng CASA không đơn thuần là mục tiêu cải thiện một chỉ tiêu huy động vốn. Đây còn là cách để ngân hàng nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn, giảm áp lực chi phí đầu vào và có thêm dư địa chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp, người dân thông qua lãi suất cho vay hợp lý hơn. Khi nguồn vốn chi phí thấp được duy trì ổn định, ngân hàng cũng có điều kiện tốt hơn để bảo vệ NIM trong bối cảnh mặt bằng lãi suất cho vay chịu sức ép giảm.
