Phát huy vai trò của HĐND trong xây dựng cơ chế đột phá, thúc đẩy tăng trưởng hai con số

Nhiệm kỳ đặc biệt trong lịch sử hoạt động của HĐND

Sáng 28/5 tại Hà Nội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Hội nghị Hội đồng nhân dân toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp và trực tuyến tại điểm cầu 33 tỉnh, thành phố.

Chủ trì hội nghị có các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước: đồng chí Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội; đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư; đồng chí Đỗ Văn Chiến, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội; đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ; đồng chí Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội.

Cùng tham dự Hội nghị có lãnh đạo các Bộ, ngành, Trung ương; đại biểu của 33 tỉnh, thành phố.

Hội nghị Hội đồng nhân dân toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031 được tổ chức nhằm đánh giá hoạt động của Hội đồng nhân dân (HĐND) các tỉnh, thành phố nhiệm kỳ 2021-2026; tình hình tổ chức và hoạt động những tháng đầu nhiệm kỳ 2026-2031; tăng cường sự chỉ đạo và trách nhiệm của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong công tác giám sát, hướng dẫn đối với hoạt động của HĐND.

Cùng với đó, hội nghị cũng nhằm triển khai phương hướng, nhiệm vụ và các giải pháp góp phần tiếp tục đổi mới nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND tỉnh, thành phố nhiệm kỳ 2026-2031 với phương châm: “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức, thúc đẩy sự quan tâm, đồng thuận của cử tri, các tầng lớp Nhân dân đối với hoạt động của HĐND.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, hội nghị có ý nghĩa quan trọng, không chỉ nhằm tổng kết nhiệm kỳ hoạt động của HĐND các cấp, mà còn là dịp để nhìn nhận đầy đủ hơn vị trí, vai trò của cơ quan dân cử địa phương trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Đồng thời đánh giá sâu sắc những kết quả đạt được, những hạn chế, bất cập, bài học kinh nghiệm và định hướng hoạt động của HĐND nhiệm kỳ 2026-2031 trong bối cảnh đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả - xây dựng chính quyền địa phương hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân.

Theo Chủ tịch Quốc hội, nhiệm kỳ 2021-2026 là một nhiệm kỳ đặc biệt trong lịch sử hoạt động của HĐND các cấp, đất nước phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức chưa từng có: đại dịch Covid-19, thiên tai, biến đổi khí hậu gây hậu quả nặng nề; tình hình thế giới biến động nhanh chóng, phức tạp, khó lường. Đồng thời, Đảng, Nhà nước ban hành, triển khai nhiều quyết sách chiến lược về đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số quốc gia, cải cách tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền và sắp xếp đơn vị hành chính.

Trong bối cảnh đó, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; hướng dẫn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; phối hợp chặt chẽ của Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam và các cấp ủy địa phương, HĐND các cấp đã nỗ lực vượt qua khó khăn, tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cũng thẳng thắn nhìn nhận, quá trình triển khai mô hình chính quyền hai cấp còn nhiều khó khăn, thách thức: địa bàn quản lý rộng hơn, khối lượng công việc nhiều hơn, yêu cầu cao hơn; năng lực cán bộ ở một số nơi còn hạn chế, đôi khi còn lúng túng trong xử lý công việc; cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ. Đây là những vấn đề cần tiếp tục được quan tâm, tập trung tháo gỡ.

Chính vì vậy, tại hội nghị này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội mong muốn được nghe những ý kiến, chia sẻ những kinh nghiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ trong nhiệm kỳ 2021-2026, đề xuất nhiệm vụ, giải pháp, quyết tâm mới, tư duy mới, cách làm làm mới trong nhiệm kỳ 2026-2031.

Cùng với đó, đánh giá mối quan hệ công tác giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội với HĐND cấp tỉnh; giữa Thường trực HĐND với cấp ủy, UBND và Ủy ban MTTQ cùng cấp; nhất là những kinh nghiệm phát huy vai trò của HĐND trong xây dựng cơ chế đột phá, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số; về kiểm soát quyền lực trong mô hình chính quyền hai cấp; về ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của HĐND.

“Đặc biệt các đồng chí tìm hiểu kỹ lưỡng cách thức tiến hành chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động công tác của HĐND Thành phố Hà Nội nói riêng và HĐND các tỉnh thành nói chung để có thể vận dụng, thực hiện tại địa phương mình. HĐND Thành phố Hà Nội sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với các địa phương”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Phối hợp chặt chẽ, đảm bảo bộ máy vận hành thông suốt

Báo cáo tình hình tổ chức và kết quả hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026; phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp của HĐND nhiệm kỳ 2026-2031 cho thấy, từ tháng 7/2021 đến 30/6/2025, HĐND các địa phương tổ chức và hoạt động theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017, 2019) với ba cấp: tỉnh, huyện, xã.

Sau cuộc bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, số đại biểu HĐND cấp tỉnh được bầu và xác nhận đủ tư cách đại biểu là 3.719 đại biểu, HĐND cấp huyện là 22.549 đại biểu và HĐND cấp xã là 239.784 đại biểu. So với nhiệm kỳ 2016 - 2021, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đại biểu HĐND các cấp được nâng lên rõ rệt

Cũng theo báo cáo, từ ngày 01/7/2025, sau khi sắp xếp các đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, HĐND các tỉnh, thành phố tổ chức và hoạt động theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15; Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh; các Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của 34 tỉnh, thành phố; Hướng dẫn số 1309/HD-UBTVQH15 ngày 11/6/2025 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về một số nội dung về tổ chức và hoạt động của Đoàn đại biểu Quốc hội khóa XV, HĐND cấp tỉnh, cấp xã nhiệm kỳ 2021 - 2026 sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025.

Việc sáp nhập kéo theo thay đổi lớn về tổ chức và số lượng đại biểu HĐND các cấp tại các địa phương. Nhìn chung, hoạt động của HĐND các địa phương nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao, quyết liệt của Tỉnh ủy, Thành ủy, Ban Thường vụ cấp ủy các cấp trong việc cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa Thường trực HĐND, UBND, MTTQ Việt Nam và các cơ quan liên quan đã bảo đảm bộ máy chính quyền địa phương vận hành thông suốt, không gián đoạn; việc ban hành kịp thời các nghị quyết chỉ định nhân sự, kiện toàn chức danh HĐND, UBND cấp xã mới được thực hiện nhanh chóng, góp phần ổn định chính quyền cơ sở; hoạt động tiếp xúc cử tri, giám sát, thẩm tra của HĐND các cấp ngày càng nâng cao chất lượng, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng - an ninh.

Sau bài phát biểu khai mạc, các đại biểu sẽ nghe những nội dung: Báo cáo tóm tắt kết quả hoạt động của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026; tình hình tổ chức và hoạt động những tháng đầu nhiệm kỳ 2026-2031; phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031 và xem Phim phóng sự “Hội đồng nhân dân kiến tạo, phát triển - đồng hành cùng nhân dân"; đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư phát biểu; Thường trực HĐND một số địa phương trình bày tham luận với các chủ đề: (i) Kinh nghiệm ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND thành phố Hà Nội; (ii) Vai trò của HĐND thành phố Đồng Nai trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đạt mức tăng trưởng hai con số; (iii) Vai trò của HĐND thành phố Cần Thơ trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước đối với bộ máy chính quyền hai cấp; (iv) Những kết quả nổi bật trong hoạt động của HĐND tỉnh Hà Tĩnh nhiệm kỳ 2021-2026. Kinh nghiệm và giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật của UBND cùng cấp và văn bản của HĐND cấp cơ sở...