Trao giải Cuộc thi thiết kế bài giảng về Môi trường không khói thuốc lần thứ hai

Cuộc thi thiết kế bài giảng về Môi trường không khói thuốc do Báo Giáo dục và Thời đại (Bộ GD&ĐT) chủ trì, phối hợp với Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) tổ chức nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức và kỹ năng phòng, chống tác hại của thuốc lá; phát huy năng lực sáng tạo của đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục; đồng thời hình thành nguồn học liệu có chất lượng, có thể chia sẻ và nhân rộng trong các cơ sở giáo dục.

Nội dung bài giảng tập trung vào tác hại của thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; quy định về môi trường không khói thuốc; quyền của người không hút thuốc; trách nhiệm của người hút thuốc và kỹ năng ứng phó trước hành vi dụ dỗ, lôi kéo sử dụng thuốc lá.

Cuộc thi vinh danh những tác giả, nhóm tác giả có bài giảng tiêu biểu, đồng thời lan tỏa các mô hình giáo dục thiết thực nhằm xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh và không khói thuốc.

Tham dự lễ trao giải có ông Nguyễn Ngọc Ân - Chủ tịch Công đoàn Giáo dục Việt Nam; Nhà báo Triệu Ngọc Lâm - Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại; ông Doãn Hồng Hà, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy, Bộ GD&ĐT; ông Phạm Quỳnh, Phó Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam; ông Nguyễn Thành Lợi, Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội; bà Nguyễn Thị Hương, Chuyên viên chính Ban Khoa giáo – Văn xã, Văn phòng Chính phủ; bà Dương Thị Thanh Hương – Phó Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại; ông Ngô Quang Tuệ - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Ninh Bình; bà Nguyễn Thị Nhung Quyên – Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Tĩnh; ông Nguyễn Xuân Đá - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Đắk Lắk.

Về phía Bộ Y tế có bà Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế); bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phụ trách phòng Nghiệp vụ, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Bộ Y tế.

Dự chương trình còn có đại diện lãnh đạo các Sở GD&ĐT, cơ quan thông tấn báo chí của Trung ương và Hà Nội cùng đông đảo thầy, cô giáo, cán bộ thực hiện công tác tuyên truyền về Phòng, chống tác hại của thuốc lá và học sinh tại các trường THCS, THPT trên toàn quốc.

Những bài giảng tốt không dừng ở câu hỏi thuốc lá có hại như thế nào?

Báo cáo tổng kết cuộc thi, nhà báo Triệu Ngọc Lâm - Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại, Trưởng ban tổ chức cuộc thi cho biết, sau gần 2 tháng phát động, Ban tổ chức đã nhận được gần 4.500 tác phẩm đến từ nhiều tỉnh, thành phố. Trong đó, Hà Nội, Đà Nẵng, Đồng Tháp là những địa phương có số lượng bài dự thi nổi bật; cùng với sự hưởng ứng tích cực của giáo viên tại Đồng Nai, Ninh Bình, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Hải Phòng và nhiều địa phương khác. Qua sàng lọc ban đầu, 79 tác phẩm được lựa chọn vào vòng sơ khảo; 41 tác phẩm tiếp tục vào vòng chung khảo.

Nhà báo Triệu Ngọc Lâm nhấn mạnh, điều đáng ghi nhận không chỉ là số lượng bài dự thi, mà còn là tinh thần trách nhiệm và sự đầu tư của đội ngũ nhà giáo. Nhiều thầy cô xem cuộc thi là cơ hội nghiên cứu lại vấn đề, lắng nghe học sinh, thử nghiệm phương pháp mới và xây dựng học liệu có thể sử dụng ngay trong lớp học, hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt dưới cờ hoặc chuyên đề kỹ năng sống.

"Các bài dự thi phong phú về hình thức từ E-Learning, PowerPoint tương tác, video, infographic đến trò chơi số và giáo án tích hợp. Nhiều tác phẩm đưa học sinh từ khám phá kiến thức đến xử lý tình huống, thực hành kỹ năng và cam kết hành động. Các em không chỉ nghe và ghi nhớ, mà được tranh luận, đóng vai, giải mã, thiết kế sản phẩm truyền thông và tự đưa ra lựa chọn của chính mình..."- Nhà báo Triệu Ngọc Lâm thông tin.

Điểm tiến bộ rõ nhất so với năm đầu tiên là sự chuyển dịch từ truyền đạt kiến thức thuần túy sang xây dựng bản lĩnh cho người học. "Những bài giảng tốt không dừng ở câu hỏi thuốc lá có hại như thế nào, mà đi xa hơn: khi bị rủ rê, em sẽ làm gì; khi gặp quảng cáo trá hình, em kiểm chứng ra sao; em có thể làm gì để bảo vệ bạn bè, gia đình và môi trường học đường..."- nhà báo Triệu Ngọc Lâm nói.

Trưởng ban tổ chức cuộc thi nhấn mạnh, những tác giả, nhóm tác giả được trao giải hôm nay, giải thưởng là sự ghi nhận xứng đáng nhưng không nên là điểm kết thúc. Ban Tổ chức mong các thầy cô tiếp tục hoàn thiện, thử nghiệm và chia sẻ bài giảng; biến sản phẩm dự thi thành học liệu sống, có thể điều chỉnh cho từng lớp học, từng địa phương và từng nhóm học sinh.

Đối với những tác giả chưa được vinh danh, Ban Tổ chức chân thành cảm ơn sự tham gia và đóng góp của các thầy cô. "Trong một cuộc thi có gần 4.500 tác phẩm, không phải mọi nỗ lực đều có thể được trao giải; nhưng mỗi bài giảng được đầu tư nghiêm túc đều góp thêm một ý tưởng, một cách tiếp cận và một nguồn lực cho công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trong trường học..."- ông nói.

Trong thời gian tới, Báo Giáo dục và Thời đại sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan lựa chọn, biên tập, giới thiệu những tác phẩm có chất lượng, tạo điều kiện để các sáng kiến được lan tỏa rộng hơn. Chúng tôi mong tiếp tục nhận được ý kiến của giáo viên, chuyên gia, cán bộ quản lý và học sinh để cuộc thi ngày càng thiết thực, tránh hình thức và tạo ra tác động có thể nhận biết trong thực tế.

"Giá trị lớn nhất của cuộc thi không nằm ở một buổi trao giải hay một danh sách tác phẩm được vinh danh. Giá trị ấy nằm ở việc hàng nghìn giáo viên đã cùng suy nghĩ về cách bảo vệ học sinh trước nguy cơ gây nghiện; hàng nghìn lớp học có thêm cơ hội đối thoại về sức khỏe; và mỗi học sinh có thêm kiến thức, kỹ năng để nói “không” một cách hiểu biết, tự tin và có trách nhiệm.

Một trường học không khói thuốc không chỉ được tạo nên bằng biển cấm và quy định. Môi trường ấy phải được xây dựng từ nhận thức đúng, lựa chọn đúng và hành động nhất quán của mỗi cán bộ quản lý, thầy cô giáo, học sinh và gia đình..."- nhà báo Triệu Ngọc Lâm tin tưởng.

Bảo vệ sức khoẻ, tương lai cho thế hệ trẻ

Phát biểu tại lễ trao giải, bà Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) chúc mừng các tác giả, nhóm tác giả đoạt giải; đồng thời trân trọng cảm ơn Báo Giáo dục và Thời đại cùng các cơ quan, đơn vị đã phối hợp tổ chức thành công cuộc thi.

Theo bà Hải, bảo vệ học sinh trước tác hại của thuốc lá luôn là mục tiêu trọng tâm trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá ở Việt Nam. Đây cũng là nội dung được khẳng định trong Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá, với nhiều giải pháp đồng bộ như tăng thuế thuốc lá, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì, cấm quảng cáo, khuyến mại, tiếp thị thuốc lá và xây dựng môi trường không khói thuốc.

“Nhà trường không chỉ là nơi truyền đạt tri thức mà còn là môi trường hình thành nhân cách, hành vi và lối sống lành mạnh cho học sinh. Vì vậy, xây dựng môi trường giáo dục không khói thuốc không chỉ là yêu cầu thực thi pháp luật mà còn là trách nhiệm nhằm bảo vệ sức khỏe, tương lai của thế hệ trẻ”, bà Hải nhấn mạnh.

Thời gian qua, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) đã phối hợp với Bộ GD&ĐT, Báo Giáo dục và Thời đại, các Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, Sở GD&ĐT và các cơ sở giáo dục triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm xây dựng môi trường học đường không khói thuốc.

Các hoạt động tập trung vào xây dựng tài liệu hướng dẫn trường học không khói thuốc; phòng ngừa tác hại của thuốc lá mới; lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá trong bài giảng, hoạt động giáo dục ở cấp THCS, THPT. Cùng với đó là các chương trình truyền thông, cuộc thi tìm hiểu, sân khấu hóa, vẽ tranh tuyên truyền, ký cam kết không sử dụng thuốc lá trong học sinh, cán bộ, giáo viên.

Đánh giá về cuộc thi thiết kế bài giảng về "Môi trường không khói thuốc" do Báo Giáo dục và Thời đại tổ chức, bà Hải cho rằng đây là sáng kiến có ý nghĩa thiết thực, góp phần đưa nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá vào hoạt động chuyên môn của nhà trường một cách sinh động, sáng tạo và bền vững.

Sau thành công của cuộc thi lần thứ nhất năm 2025, cuộc thi lần thứ hai tiếp tục nhận được sự hưởng ứng tích cực của đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục trên toàn quốc.

“Với 4.500 bài dự thi, chúng tôi đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự đầu tư công phu và tính sáng tạo của các tác giả. Mỗi bài giảng không chỉ cung cấp kiến thức mà còn góp phần hình thành thái độ đúng đắn, kỹ năng sống tích cực và khả năng chủ động phòng tránh tác hại của thuốc lá cho học sinh. Những sản phẩm từ cuộc thi sẽ là nguồn tài liệu thiết thực, tiếp tục được lan tỏa, bổ sung bằng kinh nghiệm thực tiễn tại các nhà trường, phục vụ hiệu quả công tác giáo dục sức khỏe cho học sinh”, bà Hải chia sẻ.

Thay mặt Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, bà Hải ghi nhận và đánh giá cao sự phối hợp của Bộ GD&ĐT, các sở GD&ĐT, Báo Giáo dục và Thời đại, Ban Tổ chức, Hội đồng sơ khảo, Ban Giám khảo cùng các nhà trường, đội ngũ giáo viên đã dành tâm huyết nghiên cứu, thiết kế và hoàn thiện các bài giảng dự thi.

Nhiều đổi mới trong phương pháp dạy học

Theo ông Phạm Quỳnh, Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đại diện Ban Giám khảo, cuộc thi Thiết kế bài giảng về “Môi trường không khói thuốc” năm 2026 đã ghi nhận nhiều đổi mới trong phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ số và phát huy vai trò chủ động của học sinh.

Qua chấm thi, Ban Giám khảo ghi nhận sự đa dạng về hình thức thể hiện. Nhiều bài giảng được thiết kế theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học. Vai trò trung tâm của học sinh được thể hiện rõ hơn khi các em trực tiếp tham gia giải mã thông tin, thiết kế poster, infographic, podcast, video ngắn hoặc xây dựng cam kết trên nền tảng số.

“Điểm nổi bật của cuộc thi năm nay là sự chuyển dịch từ truyền đạt kiến thức sang trao quyền cho học sinh. Một bài giảng hiệu quả không chỉ giúp học sinh nhận thức được tác hại của thuốc lá mà còn biết nhận diện các hình thức tiếp thị, đánh giá thông tin, đưa ra lựa chọn đúng đắn và hỗ trợ bạn bè trong những tình huống thực tế.

Nội dung nhiều bài giảng cũng được cập nhật các kiến thức mới về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, nicotine và các hình thức ngụy trang dưới dạng thiết bị công nghệ. Một số tác phẩm còn hướng dẫn học sinh phân biệt thông tin khoa học với quảng cáo trá hình, góp phần rèn luyện tư duy phản biện”, đại diện Ban Giám khảo nhấn mạnh.

Trải qua cuộc thi, đại diện Ban Giám khảo bày tỏ mong muốn, các giáo viên tiếp tục hoàn thiện bài giảng theo hướng tăng cường trải nghiệm, xác định rõ mục tiêu hành vi của học sinh sau bài học và nâng cao khả năng ứng dụng trong thực tiễn, qua đó góp phần xây dựng môi trường học đường không khói thuốc.

Đằng sau mỗi bài giảng là tình yêu thương học sinh

Tại cuộc thi Thiết kế bài giảng về “Môi trường không khói thuốc” năm 2026, ông Nguyễn Xuân Đá – Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk chia sẻ, cuộc thi năm nay không chỉ mang ý nghĩa tuyên truyền về tác hại của thuốc lá mà còn góp phần tìm kiếm những giải pháp giáo dục hiệu quả, giúp học sinh hiểu đúng, nhận diện đúng và có đủ bản lĩnh để nói không với thuốc lá.

Theo đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk, trong bối cảnh thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và nhiều sản phẩm mới đang có nguy cơ tác động đến thanh thiếu niên, việc giáo dục phòng, chống tác hại của thuốc lá cần được triển khai bằng những phương thức phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh.

Cuộc thi năm nay được đánh giá là hoạt động có ý nghĩa thiết thực đối với ngành giáo dục. Không dừng lại ở việc truyền tải kiến thức khoa học hay các quy định của pháp luật, các bài giảng còn hướng tới mục tiêu giúp học sinh nhận diện những hình thức lôi kéo, quảng bá tinh vi của các sản phẩm thuốc lá mới, từ đó hình thành kỹ năng ứng xử và khả năng tự bảo vệ bản thân.

Điểm nổi bật của cuộc thi là thúc đẩy sự chuyển đổi từ phương thức tuyên truyền một chiều sang hình thức giáo dục có tính tương tác và trải nghiệm. Theo ông Nguyễn Xuân Đá, thông qua các bài giảng, học sinh được tham gia trò chơi, xử lý tình huống, tranh biện, đóng vai, thiết kế poster, infographic, video và nhiều sản phẩm truyền thông khác. Cách tiếp cận này giúp nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá trở nên gần gũi, sinh động và có thể lồng ghép linh hoạt vào các môn học, hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng sống cũng như các hoạt động tập thể trong nhà trường.

“Điều đáng trân trọng ở cuộc thi năm nay là tinh thần đổi mới, sáng tạo của đội ngũ nhà giáo. Từ những nội dung vốn được xem là khô khan, các thầy cô đã xây dựng thành những bài giảng hấp dẫn, tạo điều kiện để học sinh được trải nghiệm, thảo luận, tranh luận và tự rút ra bài học cho bản thân.

Đằng sau mỗi bài giảng là sự đầu tư về chuyên môn, trách nhiệm nghề nghiệp và tình yêu thương dành cho học sinh. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn góp phần hình thành ý thức bảo vệ sức khỏe, lựa chọn lối sống lành mạnh và trách nhiệm với cộng đồng”, đại diện đơn vị nhấn mạnh.

Đối với ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk, cuộc thi còn là diễn đàn chuyên môn thiết thực để đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm trong công tác giáo dục sức khỏe học đường. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức rằng phòng, chống tác hại của thuốc lá là trách nhiệm chung của nhà trường, gia đình và toàn xã hội.

Các cá nhân, tập thể được trao giải như sau:

Giải Khuyến khích:

1. Nhóm Tác giả Nguyễn Thu Hằng, Ngô Huyền Anh, Ngô Thị Là - Trường Tiểu học Hương Lạc số 2 (Sở GD&ĐT tỉnh Bắc Ninh).

2. Tác giả Nguyễn Thị Hồng Duyên - Trường Tiểu học Lê Thị Hồng Gấm (Sở GD&ĐT tỉnh Đắk Lắk).

3. Nhóm Tác giả Nguyễn Thị Oanh, Bùi Thanh Trúc, Trần Thị Phương, Nguyễn Tuyết Mai - Trường tiểu học Quảng Phú, (Sở GD&ĐT tỉnh Thanh Hóa).

4. Tác giả Đặng Phan Hoài Nhơn - Trường THCS Tây Sơn, (Sở GD&ĐT TP Đà Nẵng).

5. Nhóm tác giả Lê Thanh Tùng, Phan Thị Bích Đào, Phạm Thị Hòa, Nguyễn Thanh Thảo, Phan Thị Thúy Hạnh - Trường THCS Nguyễn Trãi (Sở GD&ĐT TP Hà Nội).

6. Tác giả Nguyễn Duy Đông - Trường THCS Yên Chính (Sở GD&ĐT tỉnh Ninh Bình).

7. Tác giả Hà Thị Thu Trang - Trường THPT Nguyễn Văn Cừ (Sở GD&ĐT TP TP Hải Phòng).

8. Tác giả Võ Thị Thu Hà - Trường THPT Trần Hưng Đạo (Sở GD&ĐT tỉnh Lâm Đồng).

9. Tác giả Phan Anh Thư – Trường THCS Việt Bắc (Sở GD&ĐT tỉnh Lạng Sơn).

Giải Ba:

1. Tác giả Mai Thị Thắng - Trường Tiểu học Thuận Phú (Sở GD&ĐT TP Đồng Nai).

2. Tác giả Trần Thị Thảo - Trường Tiểu học Đức Lâm (Sở GD&ĐT tỉnh Hà Tĩnh).

3. Tác giả Nguyễn Thị Ngân - Trường THCS Lê Hồng Phong (Sở GD&ĐT tỉnh Quảng Ninh).

4. Tác giả Lê Hồng Quang - Trường THCS Thạch Hóa (Sở GD&ĐT tỉnh Quảng Trị).

5. Tác giả Hoàng Bích Huệ - Trường THPT Bế Văn Đàn (Sở GD&ĐT tỉnh Cao Bằng).

6. Tác giả Cao Thị Minh - Trường THPT Quan Hóa (Sở GD&ĐT tỉnh Thanh Hóa).

Giải Nhì:

1. Nhóm Tác giả Lê Minh Quân, Lương Hoàng Quế Hương, Nguyễn Hoàng Chương - Trường THCS Mỹ Phước (Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh).

2. Tác giả Nguyễn Thái Hà - Trường THPT Việt Đức (Sở GD&ĐT TP Hà Nội).

Giải Nhất:

1. Tác giả Lê Thị Ngọc - Trường Tiểu học Yên Thường (Sở GD&ĐT TP Hà Nội).

2. Nhóm tác giả Lê Kim Anh, Ngô Thị Mến, Trần Thị Minh Hằng, Nông Thị Ngọc, Vũ Thị Hải Yến - Trường THCS Trần Duy Hưng (Sở GD&ĐT TP Hà Nội).

3. Nhóm tác giả Trần Công Nam, Trương Thị Trúc Ly - Trường THPT Thiên Hộ Dương (Sở GD&ĐT tỉnh Đồng Tháp).

Là một trong 3 tác giả đạt giải Nhất tại Cuộc thi, thầy Trần Công Nam, đại diện nhóm tác giả đến từ Trường THPT Thiên Hộ Dương (Sở GD&ĐT tỉnh Đồng Tháp), chia sẻ: Người thầy hôm nay không chỉ giữ vai trò truyền đạt kiến thức mà còn là người định hướng, giúp học sinh hình thành kỹ năng, năng lực cần thiết để ứng phó với những vấn đề trong cuộc sống, trong đó có năng lực nhận diện và phản biện trước tác hại của thuốc lá.

“Thông qua cuộc thi, nhóm chúng tôi có thêm nhiều kinh nghiệm trong việc lồng ghép nội dung giáo dục phòng, chống tác hại thuốc lá vào bài giảng, giúp học sinh tiếp cận vấn đề một cách sinh động, thiết thực hơn”, thầy Nam cho biết.

Theo thầy Nam, bài giảng của nhóm tập trung vào 3 nội dung trọng tâm: Trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về tác hại của thuốc lá, các quy định pháp luật liên quan đến việc sử dụng, mua bán, trao đổi thuốc lá; giúp học sinh nhận diện, phản biện trước những thông tin sai lệch về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; đồng thời phát huy vai trò của học sinh trở thành những tuyên truyền viên tích cực, cùng xây dựng môi trường học đường không khói thuốc.

Còn cô Lê Thị Ngọc - giáo viên Trường Tiểu học Yên Thường (Hà Nội) cho biết, kiến thức về tác hại của thuốc lá vốn là chủ đề khá trừu tượng, đặc biệt với học sinh tiểu học. Vì vậy, thay vì truyền đạt theo cách thông thường, cô cùng đồng nghiệp lựa chọn phương pháp tiếp cận trực quan, kết hợp các tình huống trải nghiệm và hoạt động sắm vai để giúp học sinh dễ hiểu, dễ nhớ và biết cách bảo vệ bản thân trước nguy cơ từ khói thuốc.

“Trong bài giảng, tôi xây dựng nhân vật đồng hành là ‘Siêu nhân lá phổi xanh’ xuất hiện xuyên suốt các hoạt động. Nhân vật này giúp các em hứng thú hơn khi tiếp nhận kiến thức, đồng thời chủ động ghi nhớ những kỹ năng cần thiết để phòng tránh tác hại của thuốc lá”, cô Ngọc chia sẻ.

Theo cô Ngọc, khi được học thông qua hình ảnh, câu chuyện và trải nghiệm thực tế, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức về tác hại của thuốc lá mà còn hình thành thái độ, hành vi tích cực trong việc bảo vệ sức khỏe của bản thân và những người xung quanh.