Kích hoạt thị trường nội địa trước ‘sóng gió’ Trung Đông

Thị trường trong nước: “Vùng đệm” chiến lược khi xuất khẩu gặp khó

Diễn biến phức tạp của xung đột giữa Mỹ và Iran đang tác động mạnh tới thị trường năng lượng toàn cầu, kéo theo biến động chi phí vận tải, logistics và tâm lý thị trường. Nguồn cung xăng dầu thế giới đứng trước nguy cơ gián đoạn khi eo biển Hormuz bị ảnh hưởng, làm gia tăng rủi ro cho hoạt động thương mại quốc tế. Trong bối cảnh đó, hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam ít nhiều chịu sức ép từ chi phí đầu vào, tỷ giá, vận chuyển và nhu cầu thị trường thế giới suy giảm.

Chính vì vậy, yêu cầu đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào một số khu vực truyền thống trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Bên cạnh việc mở rộng thị trường xuất khẩu mới, khai thác hiệu quả thị trường trong nước được xem là giải pháp mang tính căn cơ và bền vững.

Theo mục tiêu Chính phủ giao, năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng phải tăng từ 13 - 15%. Đây là mục tiêu rất cao nếu đặt trong bối cảnh năm 2025, mức tăng chỉ đạt 9,2%. Tuy nhiên, thách thức lớn cũng đồng nghĩa với dư địa lớn, bởi tiêu dùng nội địa lâu nay vẫn chiếm khoảng 60% tăng trưởng GDP.

Phát biểu về nhiệm vụ này, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương tại lễ khai mạc Không gian trưng bày, livestream “Sức sống hàng Việt” mới đây, ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, ngay sau khi Nghị quyết 01/NQ-CP được ban hành, Bộ Công Thương đã xây dựng kế hoạch cụ thể để triển khai, trong đó Cục được giao chủ trì theo dõi và thực hiện các giải pháp nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng bán lẻ 13 - 15%.

Trong bối cảnh xuất khẩu chịu tác động từ xung đột địa chính trị, việc gia tăng sức mua trong nước không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là chiến lược dài hạn. Một thị trường nội địa vững mạnh sẽ đóng vai trò “vùng đệm”, giúp doanh nghiệp duy trì sản xuất, ổn định dòng tiền và giữ nhịp tăng trưởng khi thị trường bên ngoài biến động.

Thực tế cho thấy, trong 15 năm triển khai Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, nhận thức và niềm tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm nội địa đã được củng cố rõ rệt. Hàng Việt ngày càng hiện diện nhiều hơn tại siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện ích. Doanh nghiệp trong nước cũng từng bước nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, cải thiện năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, để đạt mức tăng trưởng hai con số trong năm 2026, thị trường nội địa cần một cú hích mạnh mẽ hơn, cả về chính sách lẫn tổ chức thực hiện.

Các trụ cột hành động để đạt mục tiêu 13 - 15%

Theo ông Trần Hữu Linh, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng bán lẻ 13 - 15%, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã xác định bốn nhóm giải pháp trọng tâm.

Theo đó, hoàn thiện thể chế và ban hành các chính sách mang tính đột phá. Muốn thị trường nội địa tăng trưởng mạnh, cần khung chính sách đủ linh hoạt và tạo động lực mới. Hiện cơ quan quản lý đang dự thảo, trình cấp có thẩm quyền nhiều văn bản quan trọng như Nghị định về phát triển chợ, Nghị định về kinh doanh xăng dầu, các quy định về phí, kiểm tra và xử phạt vi phạm hành chính. Chủ trì soạn thảo Luật Giao dịch phái sinh hàng hóa, dự kiến trình Quốc hội vào kỳ họp cuối năm. Các cơ chế này hướng tới tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thông thoáng, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và tăng niềm tin thị trường.

Đồng thời, phát triển và nâng cấp hạ tầng thương mại. Hệ thống phân phối hiện đại như siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện ích tiếp tục được khuyến khích mở rộng. Bên cạnh đó, hơn 8.500 chợ truyền thống sẽ được đề xuất cơ chế nâng cấp theo hướng văn minh, hiện đại, bảo đảm an toàn và thuận tiện cho người tiêu dùng. Cục cũng phối hợp với các nhà bán lẻ đưa hàng hóa về vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới, khó khăn, qua đó mở rộng không gian tiêu thụ cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, trong 6 tháng đầu năm, sẽ trình cấp có thẩm quyền các mô hình hạ tầng thương mại mới như trung tâm outlet, cửa hàng miễn thuế nhằm thu hút chi tiêu của người dân và khách du lịch quốc tế. Đây là hướng đi nhằm gia tăng tiêu dùng trong nước, đồng thời giữ lại dòng chi tiêu thay vì để chảy ra nước ngoài.

Thêm nữa, đẩy mạnh các chương trình kích cầu tiêu dùng. Các chương trình khuyến mại, giảm giá, tháng khuyến mại tập trung sẽ tiếp tục được triển khai. Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” được định hướng đổi mới cách tiếp cận, củng cố niềm tin vào chất lượng sản phẩm nội địa. Hoạt động thương mại điện tử, bán hàng trực tuyến cũng được xem là kênh quan trọng để mở rộng thị trường, đặc biệt trong bối cảnh hành vi tiêu dùng thay đổi nhanh.

Ngoài ra, tăng cường giám sát, kiểm tra thị trường. Theo ông Trần Hữu Linh, thị trường chỉ phát triển bền vững khi lành mạnh và minh bạch. Do đó, lực lượng quản lý thị trường tiếp tục được chỉ đạo tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi gian lận thương mại, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Điều này không chỉ bảo vệ người tiêu dùng mà còn bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Song song với đó, trong lĩnh vực xăng dầu - mặt hàng đầu vào quan trọng của nền kinh tế, Bộ Công Thương đang theo dõi sát diễn biến thị trường thế giới, xây dựng các kịch bản ứng phó, yêu cầu thương nhân đầu mối thực hiện nghiêm tổng nguồn tối thiểu và nghĩa vụ dự trữ. Mục tiêu là bảo đảm nguồn cung thông suốt, tránh đứt gãy chuỗi cung ứng trong nước khi thị trường thế giới biến động.

Rõ ràng, mục tiêu tăng trưởng 13 - 15% không thể đạt được nếu chỉ dựa vào nỗ lực của một cơ quan. Ông Trần Hữu Linh nhấn mạnh, cần sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách thương mại với chính sách tài chính, tiền tệ, lãi suất, tỷ giá; sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương và đặc biệt là sự đồng hành của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh người dân có xu hướng gia tăng tiết kiệm hoặc chuyển sang tích trữ vàng, kim loại quý khi bất ổn gia tăng, việc khơi thông dòng tiền vào tiêu dùng là thách thức lớn. Tuy nhiên, nếu chính sách được triển khai đồng bộ, môi trường thị trường minh bạch, nguồn cung ổn định và hàng hóa chất lượng, niềm tin tiêu dùng có thể được củng cố.

Xung đột Trung Đông là yếu tố khách quan khó kiểm soát. Nhưng sức mạnh của thị trường nội địa lại nằm trong tầm tay chúng ta. Nếu tận dụng tốt “mảnh đất” gần 100 triệu dân với tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ giảm bớt áp lực từ xuất khẩu mà còn xây dựng được nền tảng tăng trưởng bền vững hơn cho những năm tiếp theo.