Xung đột Trung Đông tác động mạnh đến thị trường tài chính, tiền tệ quốc tế quý I/2026

NHTW các nước trở nên thận trọng hơn trước áp lực của lạm phát

Trong quý I/2026, NHTW các nước trở nên thận trọng hơn khi đưa ra các quyết định chính sách tại các cuộc họp định kỳ trước áp lực gia tăng của lạm phát. NHTW lớn tại các nước phát triển đã dừng hoặc tiến hành chậm lại chu kỳ cắt giảm lãi suất trong khi NHTW tại các nền kinh tế mới nổi đã có cách tiếp cận chặt chẽ hơn. Theo đó, nhiều NHTW lớn như FED, ECB, POE, PBOC, BOJ đã quyết định giữ nguyên mức lãi suất điều hành, thậm chí ngay cả khi tăng trưởng kinh tế có tín hiệu chậm lại. Đồng thời, các NHTW này cũng để thể hiện triển vọng cắt giảm hạn chế hơn trong năm 2026 thay vì cắt giảm nhanh chóng và có nhiều khả năng phải đảo chiều chính sách nếu lạm phát tăng nhanh trở lại. Theo thống kê của Central Banks rates. Com, tính từ đầu năm 2026 đến nay đã 7 đợt điều chỉnh lãi suất của NHTW các nước, trong đó có 3 lượt điều chỉnh tăng ( Úc, Iceland) và 4 lượt điều chỉnh giảm (Brazil, Mexico, Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ), ngoài ra NHTW Nga cũng đã cắt giảm lãi suất lần thứ 7 liên tiếp vào tháng 3/2026. Trên cơ sở đó, các điều kiện tài chính trong quý I/2026 cũng có xu hướng thắt chặt hơn.

Đồ thị lãi suất điều hành của một số nền kinh tế

Thị trường ngoại hối chứng kiến nhu cầu đầu tư an toàn gia tăng trong bối cảnh rủi ro địa chính trị leo thang

* Chỉ số USD đã đảo chiều tăng so với cùng kỳ năm trước

Trên thị trường quốc tế, đồng USD đã mạnh lên đáng kể, ghi nhận xu hướng tăng trong quý I/2026. Sau diễn biến giảm trong tháng 1/2026, USD index đã duy trì xu hướng tăng trong tháng 2, 3/2026. Kết thúc quý I/2026, chỉ số USD đã tăng 1,67% – diễn biến đảo chiều so với mức giảm gần 4% của cùng kỳ năm ngoái, đồng thời, đồng USD đã chạm mốc giao dịch trên 100 vào tháng 3/2026. Diễn biến tăng trở lại của đồng USD được hỗ trợ mạnh mẽ bởi nhu cầu tài sản đầu tư an toàn trong bối cảnh xung đột địa chính trị ngày càng phức tạp, gia tăng mạnh ở Trung Đông. Bên cạnh đó, việc điều chỉnh lại kỳ vọng về các quyết định CSTT của NHTW các nước lớn, điển hình là lộ trình cắt giảm lãi suất của FED cũng tác động tích cực đến đà tăng của đồng bạc xanh.

Diễn biến USD index trong quý I/2026

Trong khi đó, các đồng tiền mạnh khác ở khu vực châu Âu như đồng EUR, đồng GBP đã đánh mất thành quả trong tháng 1/2026, quay đầu giảm giá liên tục trong tháng 2, 3/2026 so với đồng USD trước thách thức về an ninh năng lượng khi giá dầu và khí đốt tăng mạnh. Kết thúc quý I, đồng EUR và đồng GBP đã giảm lần lượt khoảng 1,64% và 1,85% so với đồng USD. Bên cạnh đó, đồng CAD, đồng JPY cũng giảm so với đồng USD lần lượt là 1,4% và 1,3% và một số đồng tiền tại các nước trong khu vực châu Á như đồng KRW, đồng IDR, đồng THB, đồng PHP,… đã giảm so với đồng bạc xanh, dao động từ 1,9% – 4,6%. Mặc dù vậy, đồng AUD và đồng CNY đã tăng so với đồng USD sau 3 tháng giao dịch, lần lượt tăng 3,4% và 1,35%, diễn biến tích cực của 2 đồng tiền này đã được hỗ trợ nhất định bởi định hướng chính sách cảu Chính phủ, nhất là chính sách tiền tệ.

Diễn biến một số đồng tiền mạnh so với đồng USD

Giá vàng biến động mạnh trong bối cảnh bất ổn gia tăng và sự thay đổi của các biến số vĩ mô

Trong quý I/2026, giá vàng giao ngay giao dịch trên thị trường quốc tế có diễn biến phức tạp, đã tăng hơn 22% trong 2 tháng đầu năm nhưng cũng đột ngột đảo chiều giảm hơn 11% trong tháng 3/2026. Giá vàng giao dịch đã vượt mốc 5.600 USD/ounce ngay trong tháng đầu tiên của năm - trước khi xung đột Mỹ, Israel và Iran nổ ra nhưng đã nhanh chóng giảm xuống ngưỡng giao dịch trên 4.300 USD/ounce trong 2 tuần giao dịch cuối quý. Xung đột địa chính trị tại khu vực Trung Đông và xu hướng nới lỏng CSTT chậm lại đã hỗ trợ cho đà tăng của giá vàng trong quý. Tuy nhiên nhu cầu tiền mặt và sự thay đổi các biến số vĩ mô như lãi suất, tỷ giá USD,… làm chi phí cơ hội nắm giữ vàng tăng lên, tác động làm giá vàng giảm sâu vào tháng giao dịch cuối quý. Kết thúc quý I, giá vàng giao ngay tăng 8,27%, giao dịch ở mức 4.672,01 USD/ounce, giá vàng kỳ hạn tăng ở mức 6,66%, giao dịch ở mức 4.678,6 USD/ounce.

Diễn biến giá vàng thế giới trong quý I/2026

Thị trường chứng khoán toàn cầu đã giảm điểm, có diễn biến không đồng đều trong bối cảnh bất ổn chính trị gia tăng

Thị trường chứng khoán toàn cầu đã khởi đầu năm rất thuận lợi trước sức ảnh hưởng từ các động lực thị trường năm 2025, vai trò dẫn dắt vẫn thuộc về nhóm cổ phiếu công nghệ. Tuy nhiên thị trường đã đảo chiều, có diễn biến thiếu ổn định từ khi xung đột tại khu vực Trung Đông xuất hiện. Kết thúc quý I/2026 chỉ số MSCI ACWI đã giảm 3,52% so với cuối năm ngoái, ghi nhận mức giảm mạnh nhất hơn 7% vào tháng 3/2026. Diễn biến giảm mạnh đã xuất hiện trên nhiều thị trường như Mỹ, EU, Đức, Pháp, Hồng Kông (Trung Quốc), Trung Quốc, Indonesia,… Các chỉ số chứng khoán chủ chốt trên các thị trường này đã giảm dao động từ 1,9% – 18,5%. Trong khi đó, diễn biến tăng đã xuất hiện tại Anh và một số nền kinh tế khu vực châu Á như Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Thái Lan, Đài Loan (Trung Quốc), Malaysia,….

Diễn biến chỉ số MSCI ACWI

Mức độ biến động của các chỉ số chứng khoán

Bên cạnh đó, thị trường nợ toàn cầu tiếp tục đối mặt với những khó khăn trong bối cảnh nhu cầu vay nợ trái phiếu gia tăng, nhất là trong lĩnh vực AI, quốc phòng. Trong khi đó, cơ cấu trái phiếu phát hành về kỳ hạn, lợi tức và danh mục nhà đầu tư đang có xu hướng thay đổi. Theo báo cáo mới nhất của OECD, nhu cầu vay vốn của Chính phủ và doanh nghiệp trên toàn cầu ước tính sẽ đạt 29 nghìn tỷ USD từ thị trường trái phiếu – gấp đôi nhu cầu vay nợ trái phiếu cách đây 10 năm. Bên cạnh đó, chi phí vay vốn (lợi tức trái phiếu) đang có xu hướng tăng liên tục, các doanh nghiệp có xu hướng phát hành trái phiếu có kỳ hạn ngắn hơn để tránh rủi ro lãi suất và vai trò của các nhà đầu tư nhạy cảm với biến động giá như các nhà đầu tư nước ngoài, hộ gia đình, quỹ đầu tư,… đang gia tăng.

Diễn biến phát hành trái phiếu Chính phủ và Doanh nghiệp toàn cầu

Trong thời gian tới, những biến động trên thị trường tài chính trong quý I/2026 được dự báo sẽ còn phức tạp hơn nữa, nhất là đối với thị trường tiền tệ - kênh truyền tải rủi ro nhanh nhất trong môi trường hiện nay. Xung đột chính trị tại Trung Đông nhiều khả năng sẽ tạo một cú sốc năng lượng kéo dài, tác động sâu rộng đến tăng trưởng kinh tế, lạm phát và ổn định tài chính toàn cầu. Theo đó, trước mắt kỳ vọng điều chỉnh lãi suất của các nước, khối nước sẽ thay đổi, NHTW sẽ điều hành CSTT thận trọng hơn, nhiều chuyên gia dự báo rằng khả năng lãi suất điều hành sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, thậm chí sẽ được thắt chặt hơn khi lạm phát tăng mạnh trở lại, nhất là các nước phụ thuộc nhập khẩu năng lượng. Đồng USD và các tài sản được định giá bằng đồng USD tiếp tục được lựa chọn, áp lực tỷ giá nhiều khả năng sẽ gia tăng tại các nền kinh tế neo theo đồng bạc xanh. Diễn biến giảm của giá vàng hiện được nhìn nhận chưa ổn định, vai trò dự trữ và phương tiện lưu trữ có giá trị của vàng nhiều khả năng sẽ tiếp tục được củng cố nếu lạm phát kết hợp với các hoạt động kinh tế suy yếu kéo dài, nhất là hoạt động mua vào của NHTW. Bên cạnh đó, thị trường chứng khoán trên toàn cầu có thể phân hóa mạnh, phải đối mặt với nhiều đợt biến động hơn, lợi tức trái phiếu tiếp tục tăng, tập trung ở các kỳ hạn ngắn, nhất là khi cấu trúc và tâm lý của nhà đầu tư nghiêng về trạng thái phòng thủ, phản ứng nhanh và mạnh hơn trong bối cảnh thị trường bị chi phối bởi quá nhiều biến số, từ xung đột địa chính trị, CSTT, sự trỗi dậy của AI,…