Tuần trước, Bộ Tài chính Nhật Bản cho biết đã chi tổng cộng 11,73 nghìn tỷ Yên (73 tỷ USD) để hỗ trợ đồng Yên từ ngày 28/4 đến ngày 27/5. Vào ngày 30/4, đồng tiền này đã nhanh chóng mạnh lên quanh mức 155 Yên/USD sau khi vượt qua mốc 160 Yên/USD vào đầu ngày.
Trong bối cảnh xu hướng giảm giá liên tục của đồng Yên, chỉ số chứng khoán Nikkei 225 đã tăng 2,5% trong ngày 3/6 và đạt mức cao kỷ lục mới, lần đầu tiên vượt qua mốc 68.000 điểm. Chỉ số chuẩn đóng cửa ở mức 68.402,13.
Cổ phiếu các công ty liên quan đến trí tuệ nhân tạo và chất bán dẫn tiếp tục được hưởng lợi từ đà tăng trưởng, với vốn hóa thị trường của Kioxia thậm chí vượt qua Toyota trong một thời gian ngắn. Tập đoàn SoftBank đã vượt qua Toyota vào ngày 1/6 và hiện là công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất của Nhật Bản.
Việc đồng Yên vẫn yếu kể từ khi có sự can thiệp, cộng với giá dầu cao và sự bất ổn địa chính trị liên quan đến xung đột ở Trung Đông đang thúc đẩy lạm phát, có thể dẫn đến lãi suất cao hơn ở Mỹ.
Các chính sách tài khóa của chính phủ cũng góp phần vào luận điểm đồng Yên yếu.
Thủ tướng Sanae Takaichi dự kiến sẽ đưa ra một chương trình ngân sách bổ sung sau khi tuyên bố rằng điều đó sẽ không cần thiết, và điều này đã làm rung chuyển thị trường, với trái phiếu chính phủ Nhật Bản suy yếu nhanh chóng.
Các nhà đầu tư đã bắt đầu định giá việc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tăng lãi suất, khi các nhà phân tích lưu ý rằng ngày càng nhiều nhà đầu tư tin rằng BOJ đang chậm chân so với xu hướng.
Nếu ngân hàng trung ương chậm chân quá mức, việc tăng giá có thể dẫn đến nhiều đợt tăng giá hơn nữa trong một vòng xoáy tự củng cố, đòi hỏi phải có một đợt tăng lãi suất mạnh và có thể là một cuộc hạ cánh cứng để ngăn chặn.
Trong bài phát biểu khai mạc hội nghị ngân hàng quốc tế kéo dài 2 ngày tại Tokyo tuần trước, Thống đốc BOJ Kazuo Ueda đã tránh đề cập trực tiếp đến định hướng chính sách tiền tệ. Một số nhà phân tích xem đây là tín hiệu ôn hòa.
Ông Ueda đã đề cập đến sự tăng vọt hiện tại của giá dầu, so sánh nó với các cuộc khủng hoảng dầu mỏ trong quá khứ.
Ông cho biết rủi ro lạm phát đã leo thang trước cú sốc dầu mỏ đầu tiên vào những năm 1970, và BOJ đã chậm chân vào thời điểm đó. Ông Ueda nói rằng nền kinh tế Nhật Bản hiện nay khác biệt, nhấn mạnh rằng “vòng xoáy tiền lương - giá cả như đầu những năm 1970 đã không xảy ra”.
Trong những năm gần đây, “kỳ vọng lạm phát trung và dài hạn chỉ tăng nhẹ từ mức gần bằng 0 đã tồn tại lâu nay lên mức từ 1,5% đến hơn 2%, tùy thuộc vào phương pháp đo lường”, ông Ueda cho biết.
Ông Ueda nói thêm rằng các ngân hàng trung ương không chỉ nên chú ý đến giá dầu mà còn đến các yếu tố khác, chẳng hạn như tiền lương và tỷ giá hối đoái.
Tại cuộc họp chính sách hồi tháng 4, có 3 thành viên đã ủng hộ việc tăng lãi suất mặc dù quyết định cuối cùng của BOJ vẫn là giữ nguyên lãi suất.
Sau đó, 2 thành viên khác đã đưa ra những bình luận cho thấy họ tin rằng lãi suất nên tăng.
Theo phát biểu mới nhất của Thống đốc Kazuo Ueda ngày 3/6, BOJ sẽ thảo luận về những tác động của việc tăng lãi suất tại cuộc họp hội đồng chính sách sắp tới, bất chấp những bất ổn xuất phát từ xung đột Trung Đông.
"Ngay cả khi tình hình vẫn chưa rõ ràng, nếu đánh giá rủi ro tăng giá lớn hơn rủi ro giảm hoạt động kinh tế, thì cần phải thảo luận kỹ lưỡng về những ưu và nhược điểm của việc tăng lãi suất chính sách," ông Ueda nói.
Nhận xét của ông Ueda được đưa ra trước cuộc họp chính sách vào ngày 15-16/6. BOJ đã quyết định giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp gần nhất vào tháng 4, khi cân nhắc tác động tiêu cực của xung đột Trung Đông đối với nền kinh tế và áp lực tăng lạm phát. Khi đó, ông cho rằng tác động của giá dầu tăng cao sẽ chỉ là "tạm thời" trong đánh giá của ông về xu hướng lạm phát chung.
Trong bài phát biểu mới nhất, Thống đốc nhắc lại rằng về nguyên tắc, chính sách tiền tệ không nên tìm cách giải quyết lạm phát xuất phát từ các cú sốc nguồn cung, chẳng hạn như sự tăng đột biến gần đây của giá dầu, bởi vì những cú sốc này thường chỉ là tạm thời.
“Ngay cả khi nguyên nhân ban đầu là cú sốc nguồn cung, tùy thuộc vào hoàn cảnh, việc tăng giá có thể lan rộng sang nhiều mặt hàng, có khả năng dẫn đến sự lệch hướng tăng lên trong lạm phát cơ bản bằng cách làm tăng kỳ vọng lạm phát của người dân”, ông nói.
“Rất có thể việc giá cả tăng lên do giá dầu thô tăng sẽ diễn ra nhanh hơn trước và dễ lan rộng sang nhiều mặt hàng hơn”, ông Ueda nhận định về lạm phát.
Về sức khỏe của nền kinh tế, ông cho biết: “Việc tích lũy lợi nhuận doanh nghiệp và tăng lương sẽ có tác động tích cực”, và các nỗ lực như đa dạng hóa nguồn cung có thể giảm thiểu rủi ro suy giảm đối với hoạt động kinh tế.
Tại cuộc họp tháng 6, hội đồng chính sách của BOJ cũng sẽ thảo luận về việc có tiếp tục kế hoạch giảm mua trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) cho đến tháng 3/2027 hay không, và chính sách mua vào từ tháng 4 năm sau sẽ như thế nào.
“Hoạt động của thị trường JGB đã liên tục được cải thiện khi ngân hàng trung ương đạt được tiến bộ trong việc giảm lượng mua JGB”, ông Ueda cho biết hôm 3/6.
