“Sự ổn định tài chính trong những năm gần đây thấp hơn giai đoạn trước”
Cách đây chỉ ít ngày, sàn Binance tuyên bố bị tấn công chiếm đoạt 6,36 tỷ USD chỉ trong vòng 30 phút, đợt tấn công chiếm đoạt tài sản có giá trị cao nhất từ trước đến nay trong lĩnh vực tiền mã hóa (Cryptocurrency). Trước đó, sàn Bybit cũng bị tin tặc lấy đi 1,5 tỷ USD.
“Giờ đây con số là 6,36 tỷ USD và trong tương lai con số này có thể còn cao hơn nữa”, PGS, TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) chia sẻ tại Diễn đàn và Triển lãm An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 khai mạc sáng 6/11 tại TP. Hồ Chí Minh, sự kiện đặc biệt do Tổ hợp Truyền thông Việt Nam Đầu tư tổ chức.
Sự trỗi dậy của công nghệ AI trong thời gian gần đây nó đặt ra một nguy cơ rất lớn bởi vì các lỗ hổng bảo mật trong hệ thống của chúng ta liên tục bị AI khai thác.
Theo ông Huân, việc chuyển đổi mô hình tiền tệ từ Mobile Money (tiền di động) sang Digital Currency tức Tiền kỹ thuật số Ngân hàng Trung ương (CBDC - Central Bank Digital Currency) càng dấy lên nhiều rủi ro về an ninh mạng.
“Khi bị rút tiền, rất khó để truy vết dòng tiền. Đó là những rủi ro trong tài sản số hiện nay mà chúng ta cần có công cụ để giảm thiểu và kiểm soát. Các nguy cơ này đến từ sự cố mạng, hạ tầng tính toán, nhà cung cấp bên thứ ba hoặc thông tin sai lệch. Khi sự cố xảy ra, chúng ta bắt buộc phải có các phương án ứng phó khẩn cấp (Plan B) liên quan đến công nghệ, quản trị và truyền thông”, ông Huân nhấn mạnh.
Theo tính toán, để bẻ khóa các hệ thống như Blockchain của Bitcoin hay hạ tầng công nghệ thông tin tài chính quốc gia, trước đây người ta ước tính cần khoảng 100 triệu Qubits, nhưng hiện nay chỉ cần khoảng 1 triệu Qubits, tức là một máy tính lượng tử sở hữu khoảng 1 triệu Qubits là có thể làm được điều này.
Khi dòng vốn hiện nay chảy hoàn toàn trên hệ thống thông tin chứ không phải tiền giấy cầm trao tay, an ninh mạng đóng vai trò tối quan trọng. Ngay cả khi hệ thống đã ổn định về mặt kỹ thuật số và hạ tầng vẫn tồn tại rủi ro từ tác động tiêu cực đến an ninh tài chính.
“Đối với một nền kinh tế, nếu hệ thống tài chính không ổn định hoặc biến động quá lớn sẽ gây ra những cú sốc không đáng có. Vì vậy, ổn định tài chính và an ninh tiền tệ đóng vai trò hết sức quan trọng, giúp kinh tế Việt Nam phát triển bền vững, tránh tình trạng năm nay tăng trưởng 10% nhưng năm sau chỉ còn 5%. Mục tiêu của chúng ta là duy trì tăng trưởng cao và ổn định trong suốt 20 năm, do đó yêu cầu đặt ra là phải duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính làm bệ đỡ cho phát triển kinh tế”, ông Huân nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Tấn Lực, Giám đốc Giải pháp số, Ngân hàng TMCP Phát triển TP. Hồ Chí Minh (HDBank) chỉ ra các nguyên nhân cốt lõi mà các doanh nghiệp đang gặp phải khi sử dụng AI, đang tạo ra nhiều lỗ hổng bảo mật trong hệ thống.
Thứ nhất, các tổ chức thường chọn sai bài toán. Thay vì phải xác định rõ bài toán nghiệp vụ cần giải quyết trước, rồi mới xem xét AI phục vụ cho mục đích gì trong bài toán đó thì các tổ chức thường làm ngược lại, và đây là một trong những sai lầm phổ biến nhất trong việc ứng dụng AI.
Thứ hai, các bản demo và bản mẫu thử nghiệm (prototype) thường quá hay dẫn đến việcdoanh nghiệp hiểu nhầm, cho rằng chỉ cần phục vụ một tính năng nào và đưa ngay vào ứng dụng thực tế. Đây chính là một trong những điểm bẫy đẩy các dự án rơi vào nhóm 95% thất bại.
Thứ ba, trách nhiệm của con người trong việc đưa AI vào kiểm soát và giải quyết bài toán chưa được xem xét ngay từ đầu. Vấn đề ở đây không phải do mô hình AI thiếu hiệu quả. Quan trọng, theo ông là việc sử dụng cần hiệu quả.
Các bài toán cần quan tâm
Qua trao đổi, thảo luận, PGS,TS. Nguyễn Hữu Huân đặt ra các vấn đề như việc cần thiết xây dựng Hệ thống Cảnh báo Sớm ứng dụng công nghệ AI, Big Data và các mô hình dự báo, nhằm đánh giá và đưa ra dự báo trong tương lai về lãi suất, độ ổn định tài chính và tỷ giá, đề xuất các giải pháp phù hợp và đánh giá nguy cơ khủng hoảng tài chính có thể xảy ra.
Theo đó, AI sẽ tự động đề xuất các chiến lược kịch bản để đối phó hiệu quả với các cú sốc từ bên trong lẫn bên ngoài, từ đó các doanh nghiệp sẽ có biện pháp chủ động ứng phó phù hợp.
“Chúng ta cần đáp ứng hai trụ cột cốt lõi: Ổn định về An ninh Số (Cybersecurity) và Ổn định về An ninh Tài chính (Financial Security). Hệ thống tài chính phải bền vững ở cả hai khía cạnh này thì mới có thể ứng phó với các nguy cơ trong giai đoạn tới”, ông Huân nhấn mạnh.
Với các giải pháp cụ thể, ông Lực đặt ra các bài toán liên quan đến Quản trị tri thức, Giám sát chất lượng tương tác khách hàng tại Call Center và Kiểm toán tự động (Smart Audit). Một số bài học quản trị cốt lõi cần được chú trọng khi ứng dụng AI là xác định rõ bài toán nghiệp vụ cần giải quyết trước khi lựa chọn công nghệ, thay vì chạy theo xu hướng và tìm cách ứng dụng AI bằng mọi giá. Cùng với đó, doanh nghiệp cần đánh giá rủi ro, kiểm soát dữ liệu đầu vào, bảo đảm dữ liệu cá nhân được mã hóa và xác lập ngưỡng dừng rõ ràng nếu thử nghiệm không đạt hiệu quả.
Đặc biệt, theo ông Lực, con người phải luôn giữ vai trò chịu trách nhiệm và giải trình đối với các quyết định có sự tham gia của AI, mức độ tự động hóa càng cao càng cần tăng cường giám sát, đồng thời thiết lập cơ chế can thiệp, dừng hệ thống kịp thời khi phát sinh sự cố.
Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chủ trì về định hướng và chuyên môn, phối hợp với Tổ hợp Truyền thông Việt Nam Đầu tư tổ chức. Ngân hàng Nhà nước và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam là các đơn vị phối hợp. Chương trình có sự tham gia truyền thông của Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ và Tạp chí Thế giới Di sản.
