Trong những năm qua, hợp tác kinh tế - thương mại Việt Nam – Lào tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng, góp phần đưa quan hệ song phương ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả. Trong bối cảnh đó, Hội chợ Thương mại Việt - Lào 2026 được Bộ Công Thương tổ chức tại Thủ đô Viêng Chăn từ ngày 16 - 20/7 không chỉ là hoạt động xúc tiến thương mại quy mô lớn nhất giữa hai nước được duy trì thường niên suốt gần hai thập kỷ qua, mà còn là diễn đàn quan trọng để cộng đồng doanh nghiệp hai nước gặp gỡ, kết nối và tìm kiếm các cơ hội hợp tác mới.
Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Minh Tâm - Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Lào xung quanh sự kiện xúc tiến thương mại quan trọng này.
Ông Nguyễn Minh Tâm - Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Lào. Nguồn ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Lào
Hoạt động xúc tiến thương mại được mong đợi nhất Việt Nam tại Lào
- Thưa Đại sứ, Hội chợ Thương mại Việt - Lào (VIETLAO EXPO 2026) đã được duy trì liên tục từ năm 2007 đến nay và trở thành hoạt động xúc tiến thương mại lớn nhất giữa hai nước. Từ góc nhìn của Đại sứ quán Việt Nam tại Lào, ông đánh giá như thế nào về những kết quả nổi bật mà hội chợ đã mang lại đối với hoạt động giao thương, kết nối doanh nghiệp và hợp tác kinh tế Việt Nam - Lào trong những năm qua?
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm: Kể từ lần đầu tiên được tổ chức vào năm 2007, Hội chợ Thương mại Việt Nam - Lào (VIETLAO EXPO) đã khẳng định vị thế là hoạt động xúc tiến thương mại thường niên có quy mô lớn nhất và được mong đợi nhất của Việt Nam tại đất nước Lào.
Tôi đánh giá VIETLAO EXPO không đơn thuần là một hoạt động giao thương kinh tế thuần túy, mà đã trở thành một sự kiện chính trị - kinh tế - xã hội mang ý nghĩa sâu sắc. Đây chính là cầu nối hiện thực hóa và thắt chặt hơn nữa mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước Việt Nam – Lào.
Nhìn lại chặng đường đã qua, chúng ta có thể tự hào điểm lại một số kết quả nổi bật mà Hội chợ đã mang lại:
Một là, đây là đòn bẩy thúc đẩy kim ngạch thương mại song phương. Hội chợ đã đóng góp trực tiếp vào sự tăng trưởng ấn tượng của kim ngạch thương mại hai nước. Từ mức 2,2 tỷ USD năm 2024, chúng ta đã đạt mức kỷ lục gần 3 tỷ USD vào năm 2025. Đây chính là bệ phóng vững chắc để đạt mục tiêu 5 tỷ USD trong những năm tới và hướng tới đạt 10 tỷ USD vào năm 2030 mà Lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nhà nước đã đặt ra.
Hai là, đây là cửa ngõ giao lưu hàng hóa chất lượng cao. VIETLAO EXPO đã mở ra cơ hội lớn cho các mặt hàng thế mạnh, có chất lượng của Việt Nam như: Máy móc thiết bị, phân bón, vật liệu xây dựng, dược phẩm, hàng tiêu dùng... thâm nhập sâu vào thị trường Lào và lan tỏa sang vùng Đông Bắc Thái Lan. Ở chiều ngược lại, đây cũng là dịp để các doanh nghiệp Lào quảng bá hiệu quả các sản phẩm nông - lâm sản, khoáng sản và năng lượng sang thị trường đầy tiềm năng của Việt Nam.
Ba là, thúc đẩy kết nối chiều sâu và hiện thực hóa các cam kết pháp lý: Mỗi kỳ hội chợ thu hút từ 200 đến 250 gian hàng, đón tiếp hàng chục ngàn lượt khách và ghi nhận trên 5.000 giao dịch thương mại trực tiếp. Đặc biệt, thông qua các biên bản ghi nhớ (MOU) và hợp đồng đại lý được ký kết tại đây, chuỗi cung ứng dọc theo Hành lang kinh tế Đông – Tây đã được tối ưu hóa. Hội chợ chính là môi trường thực tiễn sinh động nhất để các doanh nghiệp hai nước hiện thực hóa các ưu đãi thuế quan (với nhiều dòng thuế về 0%) trong Hiệp định Thương mại song phương (sửa đổi năm 2024) và Hiệp định Thương mại biên giới Việt - Lào.
Cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt mở rộng thị trường
- VIETLAO EXPO 2026 tiếp tục quy tụ đông đảo doanh nghiệp, tổ chức xúc tiến thương mại và cơ quan quản lý của hai nước tham gia. Theo Đại sứ, những điểm mới và kỳ vọng lớn nhất đối với Hội chợ năm nay là gì? Các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng cơ hội này như thế nào để mở rộng thị trường Lào và khu vực lân cận?
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm: Tiếp nối những thành công của các kỳ Hội chợ trước, VIETLAO EXPO 2026 quay trở lại với sự nâng cấp mạnh mẽ cả về quy mô lẫn chất lượng, đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng hai nước.
Điểm mới và kỳ vọng lớn nhất tại kỳ hội chợ năm nay là kỳ vọng đột phá về cơ cấu ngành hàng. Bên cạnh các nhóm mặt hàng tiêu dùng và nông sản truyền thống, VIETLAO EXPO 2026 đã chủ động mở rộng không gian trưng bày cho các lĩnh vực có kỹ thuật và công nghệ cao, phù hợp với xu thế phát triển xanh và bền vững của Lào hiện nay. Đó là các lĩnh vực: Điện - điện tử, máy móc thiết bị công nghiệp, hoá chất, dược phẩm và thiết bị y tế cao cấp.
Bên cạnh đó, năm nay, chúng ta chứng kiến sự tham gia của gần 80 doanh nghiệp uy tín hàng đầu Việt Nam với quy mô 120 gian hàng tiêu chuẩn. Đáng chú ý là sự có mặt của các thương hiệu quốc gia như Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) với 10 doanh nghiệp thành viên, Vinamilk, TH True Milk, Khóa Việt Tiệp, Dược phẩm Hoa Linh… cùng các gian hàng đặc sản OCOP chất lượng cao của các địa phương như Quảng Ninh, Nghệ An, Thanh Hóa, Ninh Bình... Sự tham gia đồng bộ này khẳng định cam kết gắn bó lâu dài của doanh nghiệp Việt Nam với thị trường Lào.
Để tận dụng tối đa cơ hội từ VIETLAO EXPO 2026, các doanh nghiệp cần triển khai cụ thể như sau:
Thứ nhất, chủ động và chuyên nghiệp trong tiếp cận: Doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ lưỡng về danh mục sản phẩm, catalogue, tài liệu quảng bá bằng tiếng Lào hoặc tiếng Anh; chuẩn bị sẵn phương án chiết khấu, logistics để có thể thương thảo, ký kết hợp đồng ngay tại hội chợ.
Thứ hai, tích cực kết nối đa kênh: Không chỉ dừng lại ở việc bán hàng trực tiếp tại gian hàng, các doanh nghiệp cần tận dụng tối đa các phiên giao thương, hội nghị kết nối bên lề để tiếp cận trực tiếp các nhà nhập khẩu, phân phối lớn tại Lào và tiểu vùng Mê Kông.
Thứ ba, đẩy mạnh truyền thông thương hiệu: Phối hợp chặt chẽ với Ban tổ chức để lan tỏa hình ảnh sản phẩm trên các phương tiện thông tin đại chúng của Lào, tạo hiệu ứng nhận diện thương hiệu bền vững sau khi hội chợ khép lại.
Hội chợ VIETLAO EXPO được tổ chức năm 2025. Ảnh: Viettrade
Dấu ấn từ vai trò “nhạc trưởng”
- Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Công Thương Lào nhiều năm qua đã phối hợp chặt chẽ trong việc tổ chức hội chợ, kết nối giao thương và hỗ trợ doanh nghiệp. Đại sứ đánh giá như thế nào về vai trò của Bộ Công Thương hai nước trong việc thúc đẩy hợp tác thương mại song phương cũng như tháo gỡ những khó khăn cho cộng đồng doanh nghiệp?
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm: Có thể khẳng định, Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Công Thương Lào chính là hai "nhạc trưởng", đóng vai trò đầu mối điều phối, định hình và dẫn dắt các hoạt động hợp tác kinh tế - thương mại giữa hai quốc gia đi vào chiều sâu. Sự phối hợp nhịp nhàng, hiệu quả của hai Bộ được thể hiện rõ nét qua hai khía cạnh lớn:
Kiến tạo hành lang pháp lý và tạo dựng không gian phát triển: Hai Bộ đã luôn chủ động đàm phán, rà soát và kịp thời ký kết các văn kiện mang tính nền tảng như: Hiệp định Thương mại song phương (sửa đổi) và Hiệp định Thương mại biên giới. Việc đưa thuế suất của phần lớn các mặt hàng về mức 0% là một nỗ lực vượt bậc, tạo lợi thế cạnh tranh vô cùng lớn cho hàng hóa hai nước. Đồng thời, việc duy trì tổ chức VIETLAO EXPO suốt gần hai thập kỷ qua chính là minh chứng cho tầm nhìn nhất quán của hai Bộ Công Thương trong việc duy trì một kênh xúc tiến thương mại cấp quốc gia thực chất và hiệu quả.
Đồng thời, gỡ nút thắt và đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp: Không chỉ dừng lại ở quản lý vĩ mô, hai Bộ đã thể hiện tinh thần bám sát thực tiễn, lắng nghe và tháo gỡ kịp thời các "điểm nghẽn" cho doanh nghiệp. Trong đó, hai bên đã phối hợp đơn giản hóa quy trình thủ tục kiểm dịch, thông quan, ban hành các hướng dẫn thông thoáng về quá cảnh hàng hóa nhằm giảm thiểu chi phí và thời gian logistics dọc tuyến Hành lang Đông - Tây. Hiện nay, hai Bộ đang thúc đẩy các chiến lược trọng điểm nhằm nâng cấp đồng bộ hạ tầng thương mại cửa khẩu và giao thông vận tải để tối ưu hóa năng lực giao thương. Trước các biến động về cơ chế thanh toán hay rào cản kỹ thuật phát sinh, hai Bộ luôn thiết lập cơ chế trao đổi nhanh, xử lý trên tinh thần quan hệ đặc biệt. Công tác quản lý thị trường biên giới cũng được siết chặt nhằm hạn chế hàng giả, hàng lậu, kiến tạo một môi trường cạnh tranh lành mạnh, minh bạch để doanh nghiệp yên tâm đầu tư lâu dài.
“Chìa khoá” khai thác hiệu quả thị trường Lào
- Năm 2026, Bộ Công Thương Việt Nam đang triển khai nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy kim ngạch thương mại Việt Nam - Lào. Trên cương vị Đại sứ Việt Nam tại Lào, ông có khuyến nghị gì đối với các doanh nghiệp Việt Nam để khai thác hiệu quả thị trường Lào, đồng thời góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng thương mại giữa hai nước trong thời gian tới?
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm: Để đồng hành cùng Chính phủ hai nước trong việc hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng thương mại chiến lược, từ thực tế địa bàn, tôi xin chia sẻ một số khuyến nghị mang tính thực tiễn đối với các doanh nghiệp Việt Nam khi khai thác thị trường Lào.
Theo đó, cần chuyển đổi tư duy từ "bán hàng" sang "thâm nhập chuỗi cung ứng": Thay vì chỉ tập trung vào các giao dịch thương mại tiểu ngạch hoặc ngắn hạn qua biên giới, các doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm các đối tác, nhà phân phối uy tín tại Lào. Chúng ta cần thiết lập các chuỗi cung ứng, hệ thống tổng đại lý sâu vào các trung tâm kinh tế lớn như: Thủ đô Vientiane, Champasak hay Savannakhet.
Song song đó, cần bản địa hóa sản phẩm và tôn trọng văn hóa nước bạn: Doanh nghiệp nên chú trọng việc in nhãn mác, hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Lào (hoặc song ngữ Lào - Anh/Việt). Điều này không chỉ giúp người tiêu dùng Lào dễ dàng tiếp cận, tin tưởng sản phẩm mà còn thể hiện sự trân trọng văn hóa và thị trường nước Bạn.
Thêm nữa, cần nắm vững và tận dụng tối đa các ưu đãi kép: Các doanh nghiệp cần nghiên cứu sâu các Hiệp định thương mại song phương để áp dụng đúng quy trình cấp C/O, hưởng thuế suất 0%, tạo lợi thế cạnh tranh về giá; cần đa dạng hóa phương thức thanh toán, chủ động sử dụng cơ chế thanh toán bằng đồng nội tệ thông qua hệ thống ngân hàng thương mại hai nước để hạn chế các rủi ro về tỷ giá.
Đồng thời, cần xây dựng hệ sinh thái cộng đồng doanh nghiệp Việt tại Lào: Tôi khuyến khích các doanh nghiệp xuất khẩu mới chủ động kết nối với cộng đồng các doanh nghiệp Việt Nam đang đầu tư trực tiếp tại Lào. Sự liên kết này sẽ tạo nên một hệ sinh thái tương hỗ vững chắc, nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể của thương hiệu Việt trước các đối thủ khác trong khu vực.
Mặt khác, cần thượng tôn pháp luật và phát triển bền vững: Cuối cùng, việc tìm hiểu kỹ và tuân thủ nghiêm túc Luật Đầu tư nước ngoài, Luật Lao động cũng như các quy định về môi trường của Lào là điều kiện tiên quyết. Kinh doanh có trách nhiệm chính là cách tốt nhất để doanh nghiệp bảo vệ mình, đồng thời gìn giữ và nâng cao uy tín, hình ảnh của quốc gia Việt Nam tại Lào.
Đại sứ quán Việt Nam tại Lào luôn sẵn sàng là ngôi nhà chung, là chỗ dựa vững chắc để đồng hành và hỗ trợ các doanh nghiệp trên hành trình kết nối và phát triển tại Lào.
- Xin cảm ơn Đại sứ!
Với sự tham gia của đông đảo doanh nghiệp hai nước cùng nhiều hoạt động kết nối giao thương, VIETLAO EXPO 2026 được kỳ vọng sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những kênh xúc tiến thương mại hiệu quả, góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam - Lào ngày càng đi vào chiều sâu và thực chất hơn.
