Không chỉ là bài toán an sinh xã hội, phát triển nhà ở xã hội và nhà ở thương mại đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng đô thị của TP. Cần Thơ. Trong tiến trình phát triển đô thị hiện đại, nhà ở không chỉ là nơi an cư mà còn là nền tảng để thu hút lao động, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy tiêu dùng nội địa.
Đối với TP. Cần Thơ, nơi đang định vị vai trò trung tâm kinh tế, thương mại, dịch vụ và logistics của vùng ĐBSCL, nhu cầu về nhà ở xã hội cho công nhân, người lao động, cán bộ công chức và người thu nhập thấp ngày càng gia tăng.
Theo Sở Xây dựng TP. Cần Thơ, thực hiện Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội của Chính phủ, thành phố được giao hoàn thành 16.900 căn nhà ở xã hội đến năm 2030. Riêng năm 2026 phải hoàn thành khoảng 3.000 căn. Tính đến tháng 5/2026, toàn thành phố đã thực hiện được 3.813 căn, đạt khoảng 22,5% mục tiêu giai đoạn đến năm 2030.
Năm 2026, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 3.344 căn nhà ở xã hội, trong đó có 1.024 căn chuyển tiếp từ năm 2025 và 2.320 căn dự kiến khởi công, hoàn thành trong năm. Bên cạnh đó, còn có 784 căn nhà ở dành cho lực lượng vũ trang dự kiến đưa vào sử dụng.
Nhìn vào các con số trên có thể thấy khối lượng công việc phía trước vẫn còn rất lớn. Nếu muốn hoàn thành mục tiêu 16.900 căn vào năm 2030, bình quân mỗi năm thành phố phải bổ sung thêm hơn 3.200 căn nhà ở xã hội trong giai đoạn còn lại. Đây là thách thức không nhỏ trong bối cảnh giá đất, chi phí vật liệu xây dựng và lãi suất vốn đầu tư vẫn chịu nhiều áp lực.
Tuy nhiên, nếu được triển khai hiệu quả, chương trình phát triển nhà ở xã hội sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ. Không chỉ giải quyết nhu cầu nhà ở của hàng chục nghìn hộ gia đình, chương trình còn kích thích hoạt động xây dựng, vật liệu, nội thất, dịch vụ tài chính và tạo thêm việc làm cho người lao động.
Song hành với nhà ở xã hội, phát triển nhà ở thương mại cũng là một mắt xích quan trọng trong chiến lược mở rộng không gian đô thị của TP. Cần Thơ.
Theo Sở Tài chính TP. Cần Thơ, sau khi hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính, thành phố hiện có 26 dự án nhà ở thương mại thí điểm đã được Hội đồng nhân dân thành phố thông qua danh mục khu đất dự kiến triển khai.
Tuy nhiên, tiến độ thực hiện vẫn còn khá chậm. Hiện mới có 7 dự án đã nộp hồ sơ hoặc đang được các cơ quan chức năng xem xét xử lý ở các mức độ khác nhau. Trong khi đó, có tới 19 dự án chưa thực hiện hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ quá trình thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất, thủ tục pháp lý kéo dài và việc phối hợp giữa các cơ quan liên quan chưa thật sự đồng bộ.
Đây là vấn đề không chỉ riêng của TP. Cần Thơ, mà còn là tình trạng phổ biến tại nhiều địa phương. Khi thời gian chuẩn bị dự án kéo dài, chi phí vốn của doanh nghiệp tăng lên, làm giảm động lực đầu tư và ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung nhà ở trên thị trường.
Các chuyên gia kinh tế cho rằng, trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, việc rút ngắn quy trình đầu tư xây dựng, áp dụng cơ chế liên thông và tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa các sở, ngành sẽ có ý nghĩa quyết định đối với tốc độ phát triển thị trường bất động sản của thành phố.
Nguồn vốn tín dụng đang mở đường cho các dự án
Một trong những tín hiệu tích cực là dòng vốn tín dụng dành cho nhà ở xã hội đang dần được khai thông thông qua Chương trình cho vay nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ theo Nghị quyết 33/NQ-CP của Chính phủ.
Trên địa bàn TP. Cần Thơ hiện đã có hai dự án nhà ở xã hội được giải ngân tín dụng gồm Chung cư nhà ở xã hội Nam Long 2 và Chung cư nhà ở xã hội Hồng Loan 5C. Tổng doanh số giải ngân đối với khách hàng mua nhà đạt khoảng 5,75 tỷ đồng, dư nợ còn hơn 5,4 tỷ đồng với 9 khách hàng đang vay vốn.
Đáng chú ý, riêng chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội Hồng Loan 5C đã được ngân hàng thương mại phê duyệt hạn mức tín dụng lên tới 220 tỷ đồng và đã giải ngân gần 54 tỷ đồng. Dù quy mô giải ngân hiện nay chưa lớn so với nhu cầu thực tế, nhưng đây là tín hiệu cho thấy chính sách tín dụng ưu đãi đang từng bước phát huy hiệu quả, góp phần giảm áp lực vốn cho cả chủ đầu tư lẫn người mua nhà.
Theo các chuyên gia tài chính, để chương trình tín dụng nhà ở xã hội phát huy hiệu quả cao hơn, cần tiếp tục mở rộng đối tượng tiếp cận vốn, đơn giản hóa thủ tục vay, kéo dài thời hạn vay và duy trì mặt bằng lãi suất ưu đãi đủ hấp dẫn. Khi người dân có khả năng tiếp cận vốn tốt hơn, thị trường sẽ tự tạo ra lực cầu bền vững cho các dự án nhà ở xã hội.
Tạo cơ chế đồng bộ để tăng tốc nguồn cung
Từ thực tiễn triển khai, có thể thấy nút thắt lớn nhất hiện nay không nằm ở nhu cầu, mà nằm ở tốc độ chuẩn bị và triển khai dự án. Do đó, việc phân loại cụ thể từng dự án theo nhóm đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, đang triển khai hoặc chậm triển khai là giải pháp cần thiết để có hướng xử lý phù hợp.
Đối với những dự án đã có chủ trương nhưng chậm triển khai, cần làm rõ nguyên nhân thuộc về thủ tục, giải phóng mặt bằng hay năng lực nhà đầu tư. Với các dự án đã xác định quỹ đất nhưng chưa hoàn thiện hồ sơ, các cơ quan chức năng cần tăng cường đôn đốc và hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục trong thời gian sớm nhất.
Bên cạnh đó, việc xây dựng cơ chế “một đầu mối hỗ trợ nhà đầu tư” sẽ giúp giảm đáng kể chi phí thời gian và chi phí hành chính cho doanh nghiệp, hạn chế tình trạng phải đi lại giữa nhiều cơ quan khác nhau để hoàn thiện hồ sơ.
Trong dài hạn, phát triển nhà ở xã hội và nhà ở thương mại cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đô thị bền vững của TP. Cần Thơ. Khi các khu nhà ở được quy hoạch đồng bộ với hạ tầng giao thông, trường học, bệnh viện và các khu công nghiệp, giá trị kinh tế tạo ra sẽ lớn hơn rất nhiều so với việc chỉ đơn thuần gia tăng số lượng căn hộ.
Một thị trường nhà ở phát triển lành mạnh không chỉ giúp người dân có nơi an cư, mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế, nâng cao sức hấp dẫn đầu tư và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng TP. Cần Thơ trở thành đô thị hạt nhân của vùng ĐBSCL.
Theo ông Trần Hữu Hiệp, Trường Đại học FPT - Phân hiệu FPT TP. Cần Thơ, phát triển nhà ở xã hội không thể chỉ dựa vào quyết tâm của chính quyền địa phương mà cần một hệ sinh thái chính sách đồng bộ.
Thứ nhất, cần đẩy nhanh việc bố trí quỹ đất sạch dành riêng cho nhà ở xã hội ngay từ giai đoạn quy hoạch đô thị. Nếu quỹ đất không được chuẩn bị trước, chi phí giải phóng mặt bằng sẽ làm giảm sức hấp dẫn của dự án.
Thứ hai, xây dựng cơ chế rút gọn thủ tục đầu tư đối với các dự án nhà ở xã hội. Thời gian chuẩn bị dự án cần được rút ngắn từ nhiều năm xuống còn vài tháng nhằm giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp.
Thứ ba, mở rộng quy mô gói tín dụng ưu đãi và kéo dài thời gian vay đối với người mua nhà. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhà ở xã hội chỉ phát triển bền vững khi người dân được tiếp cận nguồn vốn dài hạn với lãi suất ổn định.
Thứ tư, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư bằng các chính sách miễn giảm tiền sử dụng đất, ưu đãi thuế và hỗ trợ hạ tầng kỹ thuật.
Đối với TP. Cần Thơ, nếu đồng thời tháo gỡ được 3 điểm nghẽn gồm thủ tục, quỹ đất và vốn tín dụng, mục tiêu hoàn thành 16.900 căn nhà ở xã hội đến năm 2030 hoàn toàn khả thi. Quan trọng hơn, đây sẽ là nền tảng để thành phố hình thành các khu đô thị mới hiện đại, nâng cao chất lượng sống của người dân và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho toàn vùng ĐBSCL trong giai đoạn tới.
